Vreemdelingenwet - VluchtelingenWerk Nederland

Home

Vreemdelingenwet

De Vreemdelingenwet: over toelating van vreemdelingen

Op 1 juli 2010 is de Vreemdelingenwet (Vw 2000) ingrijpend herzien. Van een snelle procedure van 48 uur zijn we naar een algemene procedure van acht dagen gegaan. Voor asielzoekers is er nu ook tijd gekomen om uit te rusten van hun vlucht en zich voor te bereiden op de procedure. En als de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) asielzoekers afwijst, krijgen ze gedurende vier weken opvang.

Kritische evaluatie
Asielaanvragen werden in de 48-uursprocedure te snel en daardoor onzorgvuldig behandeld. Asielaanvragen in de normale procedure duurden juist veel te lang: soms wel enkele jaren. Dat waren twee kritische conclusies van de commissie-Scheltema die in 2006 het evaluatierapport over de Vw 2000 presenteerde.
Ook onderzocht de commissie de rol van de rechter in asielzaken, de zogeheten rechterlijke toets. De rechter voerde deze toets anders uit dan de wetgever had bedoeld, zo stelde Scheltema. In plaats van alle relevante feiten en omstandigheden bij de beoordeling te betrekken, keek de rechter slechts summier ('marginaal') naar de asielzaken.

VluchtelingenWerk: ontspoorde asielwet
Ook VluchtelingenWerk Nederland leverde in 2006 kritiek op de Vw 2000. In het rapport 'Vreemdelingenwet 2000, een ontspoorde asielwet' benoemden we een aantal knelpunten. Zo beklaagden we ons over het gebrek aan rust voorafgaand aan de asielprocedure. We vonden ook dat er onvoldoende tijd was voor het opvragen van identiteitspapieren of andere documenten die het asielrelaas konden onderbouwen. Een ander bezwaar: de IND had onvoldoende aandacht voor medische zaken die verband kunnen houden met de reden waarom iemand is gevlucht. Tot slot vonden we dat er recht op opvang moest zijn als de asielzoeker beroep instelde tegen zijn afwijzing.

Vreemdelingenwet is herzien
Toenmalig staatssecretaris van Justitie Albayrak besloot de Vreemdelingenwet te herzien. Dit naar aanleiding van alle kritiek: van de commissie-Scheltema en van VluchtelingenWerk, Amnesty International, de UNHCR, de advocatuur en vele andere organisaties. Zij presenteerde haar plannen in juni 2008 met als titel 'Naar een effectievere asielprocedure en een effectiever terugkeerbeleid'. Bij de herziening zijn diverse partijen betrokken: de zogenaamde ketenpartners. Een van die ketenpartners is VluchtelingenWerk Nederland.

Vier doelen
De staatssecretaris wil vier doelen behalen met de herziening van de wet. Hieronder staan de doelen op een rij.

Doel 1: kortere procedures

Dit wil de staatssecretaris bereiken door één algemene asielprocedure te vormen. Iedere asielaanvraag zal daarin worden afgedaan. Met daarna de mogelijkheid om doorgezonden te worden naar een verlengde asielprocedure. In die algemene procedure zullen meer zaken moeten worden afgehandeld dan in de oude 'snelle' AC-procedure.
De staatssecretaris hoopt 45 procent van de zaken in die algemene procedure te kunnen behandelen. De overige asielzoekers kunnen dan een beschikking in de verlengde asielprocedure ontvangen. Vóór 1 juli 2010 bedroeg het afdoeningspercentage in de AC-procedure ongeveer 20 procent en in de normale procedure 80 procent.

Doel 2: minder herhaalde asielverzoeken

Asielzoekers die afgewezen zijn, kunnen voor een tweede keer een asielaanvraag indienen als ze met nieuwe informatie komen: nieuwe feiten en omstandigheden. Het gaat dan om herhaalde asielaanvragen, die soms alsnog leiden tot een vergunning. De periode waarin asielzoekers nieuwe informatie konden melden was in de oude situatie erg kort (alleen tijdens de asielprocedure). Dit leidde dit tot veel herhaalde aanvragen.
In de nieuwe procedure is de periode waarin nieuwe informatie gemeld kan worden daarom verlengd. Asielzoekers kunnen deze gegevens niet alleen tijdens de asielprocedure melden, maar ook nog wanneer de rechter naar de zaak kijkt. Bovendien wordt er zoveel mogelijk tijdens de asielprocedures al rekening gehouden met medische problemen. Ook hiermee hoopt het ministerie herhaalde aanvragen te kunnen verminderen.

Doel 3: minder asielzoekers op straat

Om dit doel te bereiken heeft de staatssecretaris twee maatregelen getroffen. In de eerste plaats heeft iedere asielzoeker die een afwijzing krijgt in de algemene asielprocedure, recht op vier weken opvang. In de tweede plaats is het mogelijk om asielzoekers langer in de opvang te houden. Dit gebeurt in een zogeheten 'vrijheidsbeperkende locatie'. Hier kunnen bepaalde groepen asielzoekers maximaal twaalf weken verblijven.

Doel 4: meer terugkeer

De staatssecretaris wil dat mensen die geen recht op bescherming hebben, Nederland ook echt verlaten. De Dienst Terugkeer & Vertrek gaat zich hiervoor extra inspannen. Dit betekent dat asielzoekers al snel na hun afwijzing over vertrek moeten nadenken. Het Platform Duurzame Terugkeer, waaraan VluchtelingenWerk deelneemt, zal hierbij ook een rol spelen.

VluchtelingenWerk is positief...
VluchtelingenWerk ziet positieve elementen in de gewijzigde Vreemdelingenwet. Zo hebben wij jarenlang gepleit voor de rustperiode waarin ook aandacht is voor medische problemen van de asielzoeker. Ook zijn wij enthousiast over de vier weken opvang die iedere asielzoeker krijgt bij afwijzing in de algemene procedure. Dit voorkomt immers dat mensen nodeloos op straat moeten rondzwerven. Tot slot vinden wij het positief dat de asielzoeker nieuwe feiten, omstandigheden en documenten bij de rechter kan inbrengen. Hierdoor krijgen asielzoekers iets meer tijd om hun asielrelaas met documenten te onderbouwen.

VluchtelingenWerk is kritisch...
VluchtelingenWerk is ook kritisch over de nieuwe procedure. Zo vinden wij dat de overheid bij het inrichten van de procedure vooral naar logistieke voordelen heeft gekeken. Het menselijke aspect – wat is het beste voor de asielzoeker – is daaraan ondergeschikt geweest.
Daarnaast vinden wij het onzorgvuldig dat er voor het aanmeldcentrum op Schiphol, waar asielzoekers in detentie zitten, weinig wijzigingen zijn doorgevoerd. Asielzoekers zitten daar zelfs nog langer in detentie dan vóór 1 juli 2010. Tot slot betreuren wij het dat de marginale toets is blijven bestaan. Hierdoor mag de rechter alleen toetsen of de IND juist gehandeld heeft. Hij mag zelf geen oordeel geven over bijvoorbeeld de geloofwaardigheid van het relaas.

En VluchtelingenWerk monitort
VluchtelingenWerk Nederland zal de uitvoering van de herziene Vreemdelingenwet monitoren en zo nodig actie ondernemen. Dit kan zijn naar de 'ketenpartners', zoals de IND of het COA. Maar we stappen als dat nodig is ook naar politieke vertegenwoordigers zoals Tweede Kamerleden. VluchtelingenWerk probeert op die manier het debat rond vreemdelingenzaken te beïnvloeden. Ons doel: een zo zorgvuldig mogelijke uitvoering van de asielprocedure.

Terug naar vorige pagina