Sinds haar terugkeer in Rwanda begin dit jaar ondervond Victoire veel tegenwerking van de zittende regering. Intimidatie en verdachtmakingen werden haar deel. Inmiddels hangt haar zelfs een levenslange gevangenisstraf boven het hoofd, omdat ze de Rwandese genocide zou ontkennen en omdat ze vanuit Europa zou hebben samengewerkt met de genocidairs.

Mensenrechtenorganisaties beschuldigen de huidige president, Paul Kagame, van het tegenwerken van de oppositie. De drie tegenkandidaten die vandaag meedoen hebben banden met de partij van Kagame en andere oppositiepartijen mochten niet meedoen. Zo ook Victoire. Naar verwachting zal Kagame de verkiezingen dus makkelijk winnen.

Toen de genocide in Rwanda zich zestien jaar geleden voltrok, was Victoire toevallig op familiebezoek in Nederland. Ze kon de beelden van de moordpartijen op de Nederlandse televisie amper geloven. Nadat de Tutsirebellen de hoofdstad Kigali hadden ingenomen, hoorde Victoire wekenlang niets van haar man en kinderen. "Dat waren de zwaarste weken van mijn leven, want ik vreesde het ergste."

Gelukkig belde haar man een paar weken later vanuit een vluchtelingenkamp in Zaïre. "Met hem en onze dochter ging het goed, maar onze zoon was ernstig ziek." Ook vertelde hij dat haar broer was vermoord. Om haar man en kinderen naar Nederland te krijgen, zette Victoire al haar contacten in. Dat lukte uiteindelijk met veel hulp en een beetje geluk.

"Eigenlijk wilde ik niet in Nederland blijven; ik wilde zo snel mogelijk weer terug. Maar de situatie in Rwanda verslechterde. Pas toen onze advocaat zei dat we asiel moesten aanvragen, drong het tot ons door. Opeens waren we asielzoekers." De eerste drie weken in asielzoekerscentrum Gilze vielen zwaar. "In die tijd zei ik tegen mijn man dat we ondanks alle risico’s terug moesten gaan. Ik miste mijn huis en alles wat we daar hadden. Maar mijn man stelde me iedere keer gerust door te zeggen: "Ook al hebben we hier niets, we hebben onze vrijheid en dat is alles waard."

Veel koeien
Na een jaar kreeg de familie verblijfsvergunningen. "Wij waren in de veronderstelling dat we gelijk konden gaan werken. Mijn man is dierenarts en met zo veel koeien in Nederland dachten we dat hij automatisch aan een baan kon komen." Maar zo eenvoudig bleek dat niet te zijn. Zijn diploma’s werden niet erkend. "Mijn man was zeer ongelukkig met het nieuws. Opeens waren onze rollen omgedraaid: nu wilde hij terug naar Rwanda en was ik tegen."

Victoire was vastbesloten om te werken. "Ik vond het onbegrijpelijk dat sommige mensen in Nederland niets deden, behalve wachten op hun uitkering. Dat was geen optie voor mij." In Rwanda had ze gewerkt als financieel controller, dus begon ze aan de hogeschool van Rotterdam met een opleiding commerciële economie. Na haar afstuderen werkte Victoire bij een groot internationaal bedrijf in Rotterdam.

Rwandese politiek
In haar vrije tijd werd ze steeds actiever in de Rwandese politiek. "Ik zag dat het in mijn land niet beter ging, maar op bijna alle vlakken slechter." Ze werd al snel voorzitter van de Nederlandse afdeling van de oppositiepartij in ballingschap. Vanuit haar woning in Zevenhuizen lukte het haar de versnipperde oppositie op één lijn te krijgen. Daarmee werd zij voorzitter van de internationale koepel, de United Democratic Forces (UDF).

Verzoening en democratie
Haar ogen schitteren als ze praat over verzoening en democratie. "De genocide is een trauma voor alle Rwandezen. Nu is het zaak te bouwen aan een democratische staat waar plaats is voor alle bevolkingsgroepen. Waar we elkaar vertrouwen en we de macht met elkaar kunnen delen."

Meer informatie
Wilt u Victoire Ingabire Umuhoza volgen? Kijk dan op www.victoire2010.info.