dinsdag, 22 december 2009
‘Maak integreren makkelijker, niet moeilijker’ Han Entzinger: ´Vluchtelingen staan vooral in de aandacht zolang ze als asielzoeker proberen een verblijfsstatus te verwerven, maar die aandacht verslapt snel zodra ze die status hebben verkregen en hun integratieproces begint. In verhouding tot de grootste migrantengroepen in Nederland, de Turken, de Surinamers en de Marokkanen – in totaal ruim één miljoen mensen - is het aantal vluchtelingen beperkt. Als ze al worden meegenomen in onderzoek, worden ze doorgaans inbegrepen onder de groep ‘overig niet-westers’. Dat is niet altijd terecht, want vluchtelingen hebben een geheel andere migratiegeschiedenis dan migranten die hier om economische redenen zijn gekomen. Niet alleen zijn zij in het land van herkomst ternauwernood aan vervolging ontkomen, vaak met veel stress, maar ook hebben zij nadien jarenlang in grote onzekerheid de behandeling van hun asielverzoek in een opvangcentrum moeten afwachten. Dat zijn geen goede voortekenen voor een soepele start van het integratieproces in een nieuwe omgeving. De derde Integratiebarometer van VluchtelingenWerk biedt veel nieuwe kennis over het integratieproces van vluchtelingen. Dat is mogelijk dankzij een unieke koppeling van CBS-bestanden aan de kenmerken van alle vluchtelingen met een verblijfsstatus die zich in het afgelopen decennium in Nederland hebben ingeschreven en die hier nog steeds wonen, in totaal zo’n 70.000 mensen. Arbeidsparticipatie vluchtelingen Na een meestal moeizame start blijkt het met de vluchtelingen in Nederland steeds beter te gaan, ook op de arbeidsmarkt. Arbeid is de integratiemachine bij uitstek en het is bemoedigend te zien dat na verloop van tijd steeds meer vluchtelingen – vooral de mannen en de jongeren onder hen – erin slagen aan de bak te komen, dikwijls met veel inspanning. Met de toename van de arbeidsdeelname onder vluchtelingen neemt het beroep op de sociale zekerheid geleidelijk af. Na tien jaar ligt dit op hetzelfde niveau als bij niet-westerse migranten met gelijke verblijfsduur die om andere redenen naar Nederland zijn gekomen. Wel blijkt het voor vrouwen en voor relatief oudere vluchtelingen nog erg moeilijk een baan te vinden. De economische crisis gooit hierbij ook nog roet in het eten. De werkgelegenheid staat overal onder druk en vluchtelingen zijn dan extra kwetsbaar. Het is daarom van groot belang dat vluchtelingen extra ondersteuning krijgen bij het zoeken naar een baan. Kans op werk vergroten De IntegratieBarometer toont aan dat een goede taalbeheersing, maar vooral ook een Nederlands diploma de kansen op werk enorm vergroten. Daarop moeten we dan ook inzetten: taalverwerving en verruiming van de mogelijkheden om een opleiding te volgen, ook als dit betekent dat iemand pas een jaartje later instroomt in het arbeidsproces. Uitbreiding van de mogelijkheden voor het volgen van een opleiding met behoud van uitkering zou voor veel vluchtelingen een uitkomst zijn. De diploma’s en ervaring die zij meebrengen zijn immers niet per definitie toegespitst op wat de Nederlandse arbeidsmarkt vraagt. In dit opzicht wijken zij sterk af van de recente arbeidsmigranten, voor wie dit laatste in beginsel wel geldt. En waarom wordt de mogelijkheid om te werken voor asielzoekers niet nog verder verruimd? Dat zou heel wat problemen oplossen: asielzoekers hoeven hun dagen niet langer in ledigheid door te brengen en kunnen alvast relevante werkervaring opdoen. Oriëntatie op Nederland De IntegratieBarometer 2009 laat ook zien dat vluchtelingen zich verbonden voelen met Nederland en zich hier overwegend prettig voelen. Zij willen hier blijven wonen en willen zich, zodra dat mogelijk is, graag tot Nederlander laten naturaliseren. Het aantal vluchtelingen dat al heeft gekozen voor het Nederlanderschap ligt veel hoger dan onder andere migranten met dezelfde verblijfsduur. Begrijpelijk, want voor veel vluchtelingen is de weg terug onbegaanbaar. Niettemin blijkt hieruit een sterke oriëntatie op een toekomst hier, voor henzelf en voor hun kinderen. Vluchtelingen leren over het algemeen ook sneller de Nederlandse taal dan andere migranten en hebben meer Nederlandse vrienden en kennissen. Natuurlijk speelt hierbij een rol dat zij meer verspreid over het hele land wonen dan de meeste overige migrantengemeenschappen en dus veel minder landgenoten in de buurt hebben. Integratie wordt moeilijker gemaakt Wat vluchtelingen presteren is eigenlijk precies wat minister Van der Laan vorige maand in zijn Integratiebrief van nieuwkomers verwachtte. Dat komt dus goed uit, zou je denken. Maar in de praktijk valt het nog niet mee, want tegelijkertijd wordt de integratie voor vluchtelingen alleen maar moeilijker gemaakt. Het valt vooral op dat de regering de toch al niet geringe legeskosten die vluchtelingen moeten betalen voor tal van vergunningen, nog meer wil verhogen. Een verblijfsvergunning loopt voor een gezin uiteindelijk al gauw op tot meer dan duizend euro. Gezinshereniging aanvragen? Dat kost € 830 per persoon en daarbij zijn de kosten voor inburgering in het buitenland nog niet eens inbegrepen. Dat is veel voor gezinnen die moeten rondkomen van een (gekorte) bijstandsuitkering. Trouwens, partners en gezinsleden van vluchtelingen die niet slagen voor het inburgeringsexamen in het buitenland mogen soms niet eens naar Nederland komen. Dit kan leiden tot een permanente ontwrichting van het betreffende gezin, want voor veel vluchtelingen is de weg terug naar het land van herkomst voor altijd afgesneden. Bovendien zijn de wettelijke mogelijkheden om zich tot Nederlander te laten naturaliseren in de afgelopen jaren alleen maar verscherpt en de inburgeringseisen voor de gezinsleden die zich al in Nederland hebben gevestigd strenger geworden. Vluchtelingen die hun gezin willen laten overkomen, worden dus geconfronteerd met enorme obstakels. Geen extra hobbels We mogen best van nieuwkomers, en dus ook van vluchtelingen, verwachten dat ze een extra inspanning leveren om te integreren. Uit de Integratiebarometer blijkt dat ze dat ook doen. Maar we kunnen niet verwachten dat vluchtelingen zich ten volle met Nederland verbinden als intussen hun vrouw, man en/of kinderen door juridische en financiële hindernissen zodanig worden tegengewerkt dat zij niet samen kunnen zijn. De overheid zou er goed aan doen de integratie van vluchtelingen verder te faciliteren in plaats van extra hobbels op te werpen. Vluchtelingen komen hier om veiligheid te zoeken. De Integratiebarometer laat zien dat dit gevoel van veiligheid in Nederland door de vluchtelingen erg hoog wordt gewaardeerd. Echter, pas als hun gezin ook in veiligheid is, kunnen zij zich werkelijk ten volle inzetten voor integratie in onze samenleving. Dit proces moet de overheid vergemakkelijken en niet nog moeilijker maken dan het toch al is.´ Han Entzinger is hoogleraar migratie- en integratiestudies aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en tevens voorzitter van de Commissie Opvang en Integratie van VluchtelingenWerk. Terug naar vorige pagina Deel dit artikel:
| Afdrukken |  E-mail