Somalië - VluchtelingenWerk Nederland

Home

Somalië

Landen van herkomst

Somalië: al jaren oorlog

Eén van de grootste groepen vluchtelingen in Nederland is afkomstig uit Somalië. Veel Somaliërs zijn hun land ontvlucht omdat er al jaren een oorlog woedt. Burgers hebben er dag in dag uit te lijden onder geweld van diverse rebellengroeperingen en het regeringsleger. Meer dan een miljoen Somaliërs zijn verdreven uit hun huizen en duizenden mensen vluchten maandelijks het land uit.

Basisinformatie

Vlag
Inwoners	9 miljoen
Hoofdstad	Mogadishu
Officiële taal	Somalisch. Een deel van de bevolking spreekt Arabisch, Engels of een dialect van Swahili.
Religie	Bijna de gehele bevolking hangt de soennitische Islam aan
Bekende Somaliër	Ayaan Hirsi Ali

Relatief veilig in het noorden
Somalië is een land in Oost-Afrika, dat grenst aan Ethiopië, Djibouti en Kenia. Somalië bestaat uit drie min of meer autonome staten: Zuid- en Centraal-Somalië, Somaliland en Puntland. Somaliland en Puntland zijn redelijk stabiel en hebben eigen regeringen. Zij hebben zich onafhankelijk verklaard maar zijn niet erkend door de internationale gemeenschap.

Oorlog in het midden en zuiden
Na de val van het regime van president Siad Barre in 1991 viel Somalië uiteen. Er ontstond een chaotische situatie met gewapende conflicten tussen krijgsheren van verschillende clans. In 2004 is een overgangsregering geformeerd die zetelt in de hoofdstad Mogadishu. Deze krijgt steun van buurland Ethiopië en de internationale gemeenschap. Maar deze regering is zwak en heeft slechts gedeeltelijk controle over het grondgebied van Somalië. Er is nauwelijks een functionerend overheidsapparaat. Een ingewikkeld geheel van vooral islamitische rebellengroeperingen leveren een bloedige strijd met het regeringsleger en ook onderling. Hierbij zijn vele doden gevallen onder de burgerbevolking en honderdduizenden mensen zijn hun woning ontvlucht. Etnische minderheden en alleenstaande vrouwen en meisjes behoren tot de meest kwetsbare groepen in het conflict.

Vluchtelingen uit Somalië
Door de aanhoudende oorlogssituatie in het land leven bijna een half miljoen Somalische vluchtelingen buiten Somalië. De overgrote meerderheid heeft zijn toevlucht genomen tot de buurlanden, zoals Kenia en Jemen. In Nederland wonen ongeveer 22.000 personen van Somalische afkomst. In de eerste helft van 2011 (januari tot en met juli) vroegen 1.014 Somaliërs asiel aan in Nederland. Dat is 22 procent van het totale aantal asielaanvragen in Nederland in dat jaar. Het is dan ook op dit moment de grootste groep asielzoekers in Nederland.

Alle Somaliërs weer individueel beoordeeld
Aanvragen van Somalische asielzoekers worden sinds 19 mei 2009 weer individueel beoordeeld. De asielzoeker moet aannemelijk maken dat er gegronde vrees is voor persoonlijke vervolging. Tot die datum gold een 'categoriaal beschermingsbeleid'. Dit betekent dat asielzoekers uit een bepaald land, een bepaalde regio of van een bevolkingsgroep sowieso bescherming krijgen.
De Nederlandse regering stuurt geen uitgeprocedeerde asielzoekers terug naar Mogadishu wegens de ernstige geweldssituatie. Ze vond wel dat zij zich ergens anders in het land, namelijk in Zuid- en Centraal-Somalië, konden vestigen. De uitzettingen naar Zuid- en Centraal-Somalië zijn per 7 januari 2011 opgeschort door een maatregel van het Europese Hof van de Rechten van de Mens.

Uitspraak Europese Hof van 28 juni 2011
Het Europese Hof heeft de voorwaarden voor terugkeer naar Zuid- en Centraal-Somalië strenger geformuleerd. Het Hof stelt op 28 juni 2011 in een belangrijk arrest dat uitgeprocedeerde asielzoekers uit Mogadishu die geen familie in Centraal- of Zuid-Somalië hebben, niet mogen worden teruggestuurd naar hun land van herkomst. Ook zegt het Hof dat Somaliërs afkomstig uit de hoofdstad die niet recentelijk in hun land hebben gewoond, niet kunnen terugkeren naar een gebied dat bezet is door de radicale islam-groepering Al-Shabaab. Ook als zij door een gebied moeten reizen dat door deze groepering is bezet, kan van terugkeer geen sprake zijn. Al-Shabaab heeft het grootste deel van Somalië in handen.

Bijna geen enkele Somaliër kan terugkeren
De Nederlandse regering heeft op 26 augustus 2011 bekendgemaakt hoe ze de uitspraak van het Europese Hof omzet in Nederlands beleid. In de praktijk betekent dit dat bijna geen enkele Somaliër kan terugkeren.

Foto's © UNHCR/E.Hockstein

Vluchtelingenwerk over Somalië