Wil je onze nieuwsbrief ontvangen?

Wij betrekken je graag bij ons werk. Wil je onze maandelijkse update met nieuws, persoonlijke verhalen en bijzondere acties niet missen? Hieronder schrijf je je in voor onze digitale nieuwsbrief. Nieuwsgierig? Bekijk een voorbeeld.

?VluchtelingenWerk Nederland gaat zorgvuldig om met je privacy

Persoonlijk verhaal

  • Vrolijke gezichten tijdens het Generocksity, een benefietconcert voor VluchtelingenWerk.
    Sylvia :
    'We organiseerden een benefietconcert'
donderdag 4 januari 2018

VluchtelingenWerk constateert: ‘EU-Libië deal' in werking getreden

Bijna twee jaar na het sluiten van de omstreden ‘EU-Turkije deal’ is een nieuwe deal met het belangrijke migratieland Libië een feit, concludeert VluchtelingenWerk Nederland. De afgelopen weken zijn soortgelijke afspraken tussen Libië en Europese landen in werking getreden. Vluchtelingen en migranten die via Libië de oversteek naar Europa proberen te maken worden tegengehouden door de Libische kustwacht. In ruil daarvoor ondersteunen en financieren Europese landen de Libische kustwacht en nemen EU-lidstaten kwetsbare vluchtelingen van Libië over. De eerste 162 vluchtelingen zijn inmiddels overgevlogen naar Italië. Ook Frankrijk en Duitsland zullen een aantal kwetsbare vluchtelingen uit Libië opnemen. Jasper Kuipers, adjunct-directeur bij VluchtelingenWerk Nederland noemt de deal “een nieuw moreel dieptepunt in de Europese aanpak van migratie.”

Afschuiven van verantwoordelijkheden

Volgens VluchtelingenWerk mogen dergelijke afspraken alleen worden gemaakt als de mensenrechten van vluchtelingen en migranten geborgd zijn. In het geval van Libië is dit overduidelijk niet het geval: teruggestuurde vluchtelingen en migranten verblijven in smerige opvangcentra waarvan gebleken is dat er martelingen en slavenhandel plaatsvinden. Kuipers: “Het is duidelijk dat Europa hier maar een doel voor ogen heeft: het afschuiven van de verantwoordelijkheid voor vluchtelingenbescherming. Bij de EU-Turkije deal werd nog een rooskleurig beeld geschetst van de omstandigheden voor vluchtelingen in dat land. In het geval van Libië geven lidstaten ronduit toe dat de omstandigheden er afschuwelijk zijn. Wij vinden het onbegrijpelijk dat Europa dit willens en wetens doet.”

Regeerakkoord

In het Nederlandse regeerakkoord staat duidelijk aangegeven dat alleen afspraken over migratie gemaakt kunnen worden met zogenaamde veilige derde landen, die voldoen aan de voorwaarden van het Vluchtelingenverdrag. De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid heeft in de Tweede Kamer eerder zelfs gezegd dat Libië, gelet op de mensonterende situatie, zich op dit moment niet kwalificeert voor een afspraak zoals de EU met Turkije heeft gemaakt. Kuipers: "Hoe kan de Staatssecretaris dit rijmen met wat we nu in de praktijk zien gebeuren?"

Hervestiging

VluchtelingenWerk noemt de hervestiging van kwetsbare vluchtelingen uit Libië naar Europa een ‘klein lichtpuntje’. De eerste 162 vluchtelingen zijn inmiddels overgebracht naar Italië. Het overnemen van de meest kwetsbare vluchtelingen is een van de belangrijkste voorwaarden voor migratie-afspraken. Kuipers: “Helaas is volstrekt onduidelijk hoeveel vluchtelingen Europa over zal nemen en welke lidstaten hieraan mee gaan doen. Tot nu toe is het een druppel op een gloeiende plaat.”

Voorwaarden voor migratie-afspraken

VluchtelingenWerk vindt samenwerking met landen buiten Europa op het gebied van migratie vanzelfsprekend, maar vindt dat daarin de mensenrechten centraal moeten staan. Zonder waarborgen daarvoor mogen onder geen beding afspraken worden gemaakt over het tegenhouden van vluchtelingen. Ook het naleven van het verbod op refoulement, juridische en democratische waarborgen en serieuze inspanningen voor het wegnemen van de grondoorzaken van migratie behoren tot deze voorwaarden. De uitwerking hiervan is te lezen in het rapport “Buiten de muren van fort Europa”.

 

 

Volgens VluchtelingenWerk moet samenwerking met derde landen op het gebied van migratie in ieder geval aan de volgende voorwaarden voldoen:

 

  • 1. Gedeelde verantwoordelijkheid: de EU moet ook verantwoordelijkheid nemen door vluchtelingen te hervestigen

Volgens de UNCHR zijn tot nu toe 162 personen, overwegend vrouwen en kinderen die volgens UNHCR dringend zorg nodig hadden, overgevlogen naar Italië. Frankrijk en Duitsland hebben ook toegezegd vluchtelingen op te vangen. Met deze hervestiging is wel pas begonnen nadat de EU de Libische kustwacht ondersteunt bij het onderscheppen en terugsturen van vluchtelingen naar Libië waardoor het aantal vluchtelingen dat de oversteek waagde is gedaald. Hiermee lijkt het erop dat hervestiging voorwaardelijk is gemaakt aan het aantal mensen dat de oversteek waagt. Het sluiten van grenzen mag echter geen voorwaarde zijn voor hervestiging van de meest kwetsbaren.

  • 2. Vluchtelingenbescherming centraal: mensenrechten moeten in de praktijk gewaarborgd zijn

In Libië is dit geenszins het geval: personen die door de Libische kustwacht zijn onderschept, komen in detentiecentra terecht. Zij zijn volgens Amnesty International het slachtoffer van willekeurige opsluiting, foltering, dwangarbeid, afpersing, moord en doodslag, uitgevoerd door zowel de autoriteiten als mensenhandelaars, gewapende groepen en milities.

  • 3. Democratische borging: deals moeten tot stand komen via transparante besluitvorming en democratische controle

Italië heeft een zogenaamd memorandum of understanding met Libië ondertekend, dat ondersteund wordt door de Europese Raad. Er is geen onafhankelijk toezicht en geen rapportage van EU-instanties over de mensenrechtensituatie. Het Europese Parlement heeft na het rapport van Amnesty International aangedrongen op een grondig onderzoek naar de manier waarop Brussel en lidstaten hun geld in Libië besteden.

  • 4. Wegnemen grondoorzaken: de EU moet zich inspannen om de toegang tot bescherming in het derde land te versterken

De EU heeft aangegeven zich in te zetten om de situatie van migranten in de Libische detentiecentra te verbeteren waarbij het uiteindelijke doel is deze detentiecentra te sluiten en te komen tot alternatieve ontvangst- en transitcentra. Maar voortgang blijft volgens het Kabinet ‘moeizaam gezien de complexe situatie in het land’. Daarnaast zet de EU zich in bij het faciliteren van vrijwillige terugkeer naar herkomstlanden vanuit Libië en het voorkomen van irreguliere migratie – via informatiecampagnes en aanpak van grondoorzaken. De EU zou zich echter hard moeten maken om te zorgen dat alle vluchtelingen die gedetineerd zijn, vrij worden gelaten en toegang hebben tot een zorgvuldige asielprocedure.

Deel dit met anderen