maandag 19 augustus 2019

Krioelende verhalen | Column wijkvrijwilliger Trudeke Sillevis Smitt

Trudeke Sillevis Smitt vertelt in een serie columns over haar ervaringen als wijkvrijwilliger bij VluchtelingenWerk Amsterdam. Wat houdt het werk precies in? Wat zijn de leuke kanten? En wat leert ze zelf van haar bezoeken aan de Iraanse Giti?

Grieks vluchtelingenkamp

Gister was ik met een vriendin op het strand. Eigenlijk alleen om te wandelen, we hadden niks bij ons om te zwemmen. Maar het was warmer dan we hadden gedacht, en de wandeling bracht ons toevallig op het naakstrand. 'Zullen we?' We zouden. Terwijl we ons afdroogden met een T-shirt, vertelde mijn vriendin dat ze een maand vrijwilligerswerk gaat doen in een Grieks vluchtelingenkamp, in de herfst. Zo diep duiken in andermans leed, dacht ik. Dat is nog eens iets anders dan een wekelijks bezoekje aan Giti in mijn eigen stad. Of ik meewilde? Ik ging er over nadenken.

Eenzame opsluiting

's Avonds las ik over de bevrijding van de Iraanse Saeed Malekpour. Hij woonde in Canada, maar werd in 2008 opgepakt tijdens een bezoek aan zijn zieke vader in Teheran. In 2011 schreef hij vanuit de beruchte Evin-gevangenis een brief over zijn lot. Hij was vele malen geschopt en geslagen, met kabels, knuppels en vuist. Hij was uitgescholden en uitgelachen. Hij kreeg elektroshocks, men dreigde zijn vrouw voor zijn ogen te martelen en zijn tanden te trekken met een tang. Ze zeiden dat hij software voor porno had gemaakt. Als hij dat op TV zou erkennen zou de rechter wel mild zijn. Malekpour wist niks van die porno, maar hij deed wat ze vroegen. Toch werd het de doodstraf, later omgezet in levenslang. Het aller- allerergste, schreef hij, was de eenzame opsluiting die hij lange tijd moest ondergaan.

Maar zijn lijden is voorbij, althans dát lijden: Malekpour wist Iran te ontvluchten en kwam onlangs in Canada aan. Een mirakel waar de Canadese overheid waarschijnlijk de hand in heeft gehad. Je hoopt dat hij weer echt geluk zal vinden, dat hij de herinnering aan twaalf jaar haat en vernedering en eenzaamheid de baas wordt.

Jarenlang gezocht

Giti en Omar kennen mensen die in Iran gevangen zitten – als ze nog leven. Omars broer werd jaren geleden opgepakt, waarschijnlijk omdat hij wel eens mopperde over het regime. De vrouw van die broer is jarenlang alle gevangenissen afgesjouwd, maar heeft nooit kunnen achterhalen wat ze met haar man hebben gedaan. Nog niet eens zo lang geleden hoorden Giti en Omar dat een kennis uit hun buurt in Teheran was opgepakt omdat ze naar de kerk ging. Pas tóen, zei Giti, drong echt tot Omar door hoe wijs het was geweest om Iran te ontvluchten vanwege Giti’s geloof.

Overpeinzingen

's Nachts krioelt het allemaal door mijn hoofd. De zon en het strand. Een grauwe, eenzame gevangeniscel. Zwemmen in je blootje, en niemand die er wat van zegt. Een vrouw die sjokt, en zoekt en vraagt, zoekt en vraagt. En dan het beeld van een verregend tentenkamp met duizenden verhalen van pijn en wanhoop en angst.

Ga ik mee naar Lesbos? Ik denk er nog over na.

Ook vrijwilliger worden?

Zoek vrijwilligersvacatures bij jou in de buurt >>