donderdag 30 januari 2020

Vluchtelingenkamp Moria: Een zee aan ellende | Column Trudeke Sillevis Smitt

Journalist en schrijver Trudeke Sillevis Smitt bezoekt het Griekse vluchtelingenkamp Moria en spreekt daar met vluchtelingen. De noodkreten van de muurvast zittende vluchtelingen op Lesbos zijn talloos. 'Kamp Moria is een kolkende zee aan verhalen. Van angst en ellende in eigen land, van angst en ellende onderweg, en daar voegen wij een hoofdstuk angst en ellende in Europa aan toe.'

Noodkreten uit vluchtelingenkamp Moria

Als je één verhaal mag vertellen over kamp Moria op Lesbos – wat moet je dan kiezen? Kies je de zwangere vrouw, heel jong nog, die in het atelier van de ngo een schilderijtje maakt voor haar kindje dat over twee maanden gaat komen? Ze hoopt dat ze snel betere opvang krijgt, want in de winter met man en baby in een tweepersoons tentje, dat baart haar veel zorgen.

Onder de dope

Vertel je over de oudere man die verbeten zijn littekens laat zien, en vertelt dat zijn ouders de aanval van de Taliban niet overleefden? Twintig jaar geleden was dat, en hij is nog steeds op drift. 'Ik wil alleen maar naar mijn zoon in Duitsland, ik heb hem vijf jaar niet gezien.'

Of laat je de mooie jongen aan het woord, die rond het middaguur duidelijk al onder de dope zit. Hij vertelt: 'Mijn asielaanvraag is afgewezen, ze gaan me terugsturen naar Turkije. Turkije zal me terugsturen naar Syrië, en in Syrië maken ze me dood.'

Mes in de tent

Of laat je de mannen vertellen die een krappe tent delen in de 'jungle', het gebied buiten het eigenlijke kamp? Daar verblijven duizenden mensen voor wie in het 'echte' kamp geen plaats is. De mannen wijzen op het gat in hun tentdoek. Dat gebeurde gisteravond – er was ruzie buiten, en iemand stak een mes in de tent. Stroom is er ‘s nachts niet, het is dan pikdonker. En de politie komt niet, al is er een móórd gepleegd, vertellen ze. Ja, ze zijn bang ’s nachts, deze rustige, volwassen kerels, ze slapen met een stok bij hun hoofdeinde.

Muurvast

Kamp Moria is een kolkende zee aan verhalen. Van angst en ellende in eigen land, van angst en ellende onderweg, en daar voegen wij een hoofdstuk angst en ellende in Europa aan toe. Want op dat kleine eiland Lesbos en elders in Griekenland en Italië zitten vluchtelingen muurvast. Waarom hebben andere landen nooit aangeboden asielzoekers over te nemen, als ze zien hoe het in Griekenland uit de hand loopt? Een poosje geleden slóten we hier nog azc’s omdat de aantallen afnamen. Hoe kan Europa toch blijven vasthouden aan die onmogelijke Turkije-deal, en aan de oneerlijke Dublinverordening, die zegt dat het land van eerste aankomst altijd het land moet zijn dat de asielaanvraag behandelt?

Ietsje verzachten

Op die Dublin-regel bestaat een uitzondering. Als je gezinsleden hebt in een ander EU-land, mag je in theorie daar de procedure doorlopen. Maar met bureaucratische vereisten maken landen het asielzoekers zo moeilijk mogelijk om van die mogelijkheid gebruik te maken. Ik sprak op Lesbos een advocaat die verzuchtte: 'Kunnen EU-staten niet soepel zijn bij het overnemen van asielzoekers die in hun land familie hebben? Dan kunnen we íets van de problemen oplossen zonder de regels te hoeven veranderen.'

Misschien moet dat het ene verhaal zijn om hier te vertellen. Tegenover die kolkende zee van ellendige verhalen voel je je al snel machteloos, die brengt ook Nederland niet zomaar tot bedaren. Maar deze suggestie om op een simpele manier íets van het leed te verzachten, is dat niet een mooi en haalbaar begin?

Wil je onze nieuwsbrief ontvangen?

Volg ons via: