Feit of fabel: is Nederland aantrekkelijker voor asielzoekers dan onze buurlanden?
Je hoort vaak dat Nederland een magneet is voor asielzoekers. Ons asielbeleid zou soepeler zijn dan dat van onze buurlanden. Maar is dat ook echt zo? Het antwoord is: nee. We zoomen in op de feiten en cijfers.
Cijfers over vluchtelingen in Nederland
1,78 asielverzoeken per 1.000 inwoners
Nederland ontving in 2024 1,78 asielverzoeken per 1.000 inwoners. Dat aantal zit onder het Europees gemiddelde. Nederland staat daarmee op de vijftiende plek van alle EU-lidstaten. (Bron: CBS)
75% kreeg een verblijfsvergunning
In 2024 kreeg 75% van de asielzoekers een verblijfsvergunning. Dit inwilligingspercentage verschilt heel erg per jaar. In de periode 2014 - 2024 schommelde het tussen de 34% en de 85%. Waarom dat zo is, lees je verderop op deze pagina. (Bron: Eurostat)
0,9% van de vluchtelingen wordt opgevangen door Nederland
Nederland vangt 0,9% van alle vluchtelingen wereldwijd op. De top 3 is voor Iran (11,3%), Turkije (9,5%) en Duitsland (8,9%). (Bron: UNHCR)
Buurlanden vangen meer asielzoekers op
Als het Nederlandse beleid aantrekkelijker is dan onze buurlanden, moet je dat terugzien in de opvangcijfers. Toch?
Dat is niet het geval.
In 2024 ontving Nederland 1,78 asielverzoeken per 1.000 inwoners. Dat aantal ligt onder het Europees gemiddelde. Nederland staat daarmee op de vijftiende plek van alle EU-lidstaten. Cyprus en Griekenland kregen van alle lidstaten verreweg de meeste asielverzoeken.
Kijkend naar onze buurlanden: de afgelopen vijf jaar kregen Duitsland en België zo’n 35% meer asielverzoeken per hoofd van de bevolking dan Nederland. (Eurostat, 2022)
Asielbeleid: criteria voor asiel ook bijna hetzelfde
Hoe zit het met de criteria om asiel te krijgen? Zijn die in Nederland anders dan in onze buurlanden?
Nee, nauwelijks. De criteria zijn in grote lijnen hetzelfde. Dat is ook niet zo gek, want daar zijn Europese afspraken over gemaakt.
Binnen die afspraken hebben landen nog wel ruimte om eigen accenten te leggen, maar uit onderzoek van het ministerie van Justitie & Veiligheid is gebleken dat de accenten in Nederland bijna hetzelfde zijn als in Duitsland en België.
Er zijn – helaas – wel Europese landen die heel hard hun best doen om vluchtelingen buiten de grens te houden. Je hebt vast weleens over deze (gewelddadige) pushbacks gehoord. Maar deze pushbacks zijn illegaal en staan los van het asielbeleid.
Hoog inwilligingspercentage zegt niks
In het debat over ons zogenaamde soepele asielbeleid gaat het ook vaak over het hoge inwilligingspercentage. Het inwilligingspercentage is het aantal asielverzoeken dat de IND goedkeurt.
En het klopt: Nederland heeft een relatief hoog inwilligingspercentage. Tegenover de 85% in Nederland, werd in 2022 in andere EU-landen gemiddeld 48% van de asielverzoeken ingewilligd.
Maar het inwilligingspercentage zegt eigenlijk niets over hoe streng of hoe soepel het asielbeleid van een land is.
Hieronder lees je hoe dat zit.
Waarom heeft Nederland een relatief hoog inwilligingspercentage?
Het relatief hoge inwilligingspercentage in Nederland heeft verschillende oorzaken.
In ons land ligt het inwilligingspercentage relatief hoog doordat asielzoekers met een kleine kans op asiel meestal geen asiel aanvragen in Nederland. En het aantal asielzoekers dat na een afgewezen asielverzoek opnieuw asiel aanvraagt, is in Nederland ook erg klein. In 2021 en 2022 ging het gemiddeld om 5,2% van het totaal aantal asielverzoeken. In België en Duitsland lag het percentage van mensen die in beroep gaan veel hoger, namelijk op 16%. Maar die percentages blijven buiten de cijfers die worden gebruikt in bijvoorbeeld de politiek en de media, waardoor er een vertekend beeld ontstaat.
Een andere oorzaak, is de volgorde van werken bij de IND. Asielverzoeken van mensen uit veilige landen worden als eerste behandeld. Bij oplopende achterstanden komen daardoor relatief weinig kansrijke asielverzoeken aan bod. Maar in 2020 en 2021 waren de achterstanden bij de IND zo groot, dat er een inhaalslag werd gemaakt om de dossiers van kansrijke asielzoekers te verwerken. Daardoor was het inwilligingspercentage in die jaren veel hoger.
Asielzoekers vluchten niet 'naar een asielbeleid toe'
Cijfers en inwilligingspercentages: allemaal leuk en aardig, maar het is belangrijk om te onthouden dat veel asielzoekers vooral ergens vandaan vluchten, in plaats van ergens naartoe. Onderweg moeten ze een bestemming zoeken.
En dat is heel lastig. Want we noemden hierboven al de gewelddadige push-backs. Ook zijn er landen - zoals Griekenland - die zo'n lange wachtlijst hebben, dat je jarenlang in een vluchtelingenkamp op je asielprocedure moet wachten. Dat dwingt vluchtelingen haast om door te reizen. Niemand wil vijf jaar in een tentje slapen, zonder toekomstperspectief.
Waarom komen vluchtelingen naar Nederland?
Je weet nu dat er geen bewijs is voor de zogenaamde ‘aanzuigende werking’ en dat vluchtelingen sowieso niet ergens naartoe vluchten.
Misschien vraag je je nog wel af: waarom uiteindelijk Nederland? Wat maakt dat vluchtelingen hier terechtkomen?
Dat heeft te maken met factoren zoals de taal en de aanwezigheid van vrienden en familie. Oftewel: factoren die ervoor zorgen dat je er niet alleen voor staat als je een leven moet opbouwen in een onbekend land.
Geef voor vluchtelingen in Nederland
Mensen op de vlucht laten álles achter op zoek naar veiligheid. Met jouw steun komen we op voor de belangen van vluchtelingen en begeleiden hen van aankomst naar toekomst. Zodat ze vanaf dag één meedoen in de samenleving. Geef vandaag nog en maak het verschil.
