Feit of fabel: is Nederland aantrekkelijker voor asielzoekers dan onze buurlanden?

Buurlanden vangen meer asielzoekers op

Als het Nederlandse beleid aantrekkelijker is dan onze buurlanden, moet je dat terugzien in de opvangcijfers. Toch?

Dat is niet het geval.

In 2025 ontving Nederland 1,34 asielverzoeken per 1.000 inwoners. Dat aantal ligt onder het Europees gemiddelde. Nederland staat daarmee op de dertiende plek van alle EU-lidstaten. Griekenland en Cyprus kregen van alle lidstaten verreweg de meeste asielverzoeken, gevolgd door Spanje, Luxemburg en Ierland. 

Duik verder in het thema Opvang

Asielbeleid: criteria voor asiel ook bijna hetzelfde

Hoe zit het met de criteria om asiel te krijgen? Zijn die in Nederland anders dan in onze buurlanden?

Nee, nauwelijks. De criteria zijn in grote lijnen hetzelfde. Dat is ook niet zo gek, want daar zijn Europese afspraken over gemaakt.

Binnen die afspraken hebben landen nog wel ruimte om eigen accenten te leggen, maar uit onderzoek van het ministerie van Justitie & Veiligheid is gebleken dat de accenten in Nederland bijna hetzelfde zijn als in Duitsland en België.

Er zijn – helaas – wel Europese landen die heel hard hun best doen om vluchtelingen buiten de grens te houden. Je hebt vast weleens over deze (gewelddadige) pushbacks gehoord. Maar deze pushbacks zijn illegaal en staan los van het asielbeleid.

Hoog inwilligingspercentage zegt niet veel

In het debat over ons zogenaamde soepele asielbeleid gaat het ook vaak over het hoge inwilligingspercentage. Het inwilligingspercentage is het aantal asielverzoeken dat de IND goedkeurt.

Het klopt dat het inwilligingspercentage in Nederland de afgelopen jaren vaak hoger lag dan bij onze buurlanden. Maar dit zegt eigenlijk niets over hoe streng of hoe soepel het asielbeleid van een land is.

Hieronder lees je hoe dat zit.

Waarom had Nederland de afgelopen jaren een relatief hoog inwilligingspercentage?

Het relatief hoge inwilligingspercentage van de afgelopen jaren heeft verschillende oorzaken.

In ons land lag het inwilligingspercentage relatief hoog doordat asielzoekers met een kleine kans op asiel meestal geen asiel aanvragen in Nederland. En het aantal asielzoekers dat na een afgewezen asielverzoek opnieuw asiel aanvraagt, is in Nederland ook erg klein. In 2021 en 2022 ging het gemiddeld om 5,2% van het totaal aantal asielverzoeken. In België en Duitsland lag het percentage van mensen die in beroep gaan veel hoger, namelijk op 16%. Maar die percentages blijven buiten de cijfers die worden gebruikt in bijvoorbeeld de politiek en de media, waardoor er een vertekend beeld ontstaat.

Een andere oorzaak is de volgorde van werken bij de IND. Asielverzoeken van mensen uit veilige landen worden als eerste behandeld. Bij oplopende achterstanden komen er daardoor relatief weinig kansrijke asielverzoeken aan bod. Maar in 2020 en 2021 waren de achterstanden bij de IND zo groot, dat er een inhaalslag werd gemaakt om de dossiers van kansrijke asielzoekers te verwerken. Daardoor was het inwilligingspercentage in die jaren veel hoger. 

Asielzoekers vluchten niet 'naar een asielbeleid toe'

Cijfers en inwilligingspercentages: allemaal leuk en aardig, maar het is belangrijk om te onthouden dat veel asielzoekers vooral ergens vandaan vluchten, in plaats van ergens naartoe. Onderweg moeten ze een bestemming zoeken. 

En dat is heel lastig. Want we noemden hierboven al de gewelddadige push-backs. Ook zijn er landen - zoals Griekenland - die zo'n lange wachtlijst hebben, dat je jarenlang in een vluchtelingenkamp op je asielprocedure moet wachten. Dat dwingt vluchtelingen haast om door te reizen. Niemand wil vijf jaar in een tentje slapen, zonder toekomstperspectief.

Waarom komen vluchtelingen naar Nederland?

Je weet nu dat er geen bewijs is voor de zogenaamde ‘aanzuigende werking’ en dat vluchtelingen sowieso niet ergens naartoe vluchten.

Misschien vraag je je nog wel af: waarom uiteindelijk Nederland? Wat maakt dat vluchtelingen hier terechtkomen?

Dat heeft te maken met factoren zoals de taal en de aanwezigheid van vrienden en familie. Oftewel: factoren die ervoor zorgen dat je er niet alleen voor staat als je een leven moet opbouwen in een onbekend land.