Wat zijn 'veiligelanders'?

'Veiligelanders' zijn asielzoekers die afkomstig zijn uit landen die door de overheid als veilig worden beschouwd. Dit betekent dat er in deze landen geen sprake zou moeten zijn van systematische vervolging of ernstige mensenrechtenschendingen. Mensen uit veilige landen maken weinig kans op een verblijfsvergunning in Nederland, omdat ze in hun eigen land volgens de overheid voldoende bescherming krijgen.  

In 2023 kwamen de meeste veiligelanders uit Marokko, Tunesië en Georgië.

Lijst van veilige landen

De Nederlandse overheid hanteerde tot voor kort een lijst van veilige landen. Asielaanvragen uit deze landen werden sneller behandeld. Voorbeelden van deze veilige landen waren: 

• Albanië
• Marokko
• Servië
• Montenegro
• Jamaica
• Senegal 

In 2026 is er geen Nederlandse lijst meer met veilige landen van herkomst. Deze is tijdelijk stopgezet na uitspraken van het Europees Hof van Justitie. De Europese Unie werkt nu aan een nieuwe lijst. Die maakt deel uit van het Europese migratiepact dat op 12 juni 2026 ingaat, en wordt verplicht voor alle lidstaten.

Versnelde asielprocedure voor veiligelanders

Asielzoekers uit veilige landen doorlopen een versnelde procedure. Hun aanvraag wordt sneller beoordeeld dan die van anderen en leidt in veel gevallen tot afwijzing. Door de lange wachttijden bij de IND is deze procedure inmiddels opgelopen van enkele dagen naar meer dan 3 maanden.  

Asielzoekers kunnen tegen een afwijzing in beroep gaan. Wordt ook het beroep afgewezen (meestal binnen enkele weken, zolang er geen wachttijden bij de rechtbank zijn), dan moeten zij Nederland binnen 4 weken verlaten. Daarnaast krijgen zij een inreisverbod van 2 jaar voor Nederland én de hele EU. Hun recht op opvang vervalt, en de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) biedt ondersteuning bij de terugkeer naar het land van herkomst. 

Lees hier meer over de asielprocedure in Nederland

De instroom van veiligelanders in Nederland is relatief klein in verhouding tot de totale groep asielzoekers. In 2024 was dit slechts rond de 5%.

 

Zijn veilige landen ook echt veilig?

Bij het opstellen van de lijst van veilige landen, wordt er gekeken naar zaken als politieke stabiliteit, naleving van mensenrechten en de rechtsstaat. Toch betekent het niet dat een veilig land altijd veilig is. De situatie in een land kan immers met de tijd veranderen. Zo stonden landen als Oekraine en Turkije voorheen op de lijst van veilige landen. Nu komen hier juist veel erkende vluchtelingen vandaan. 

Ook zijn er situaties waarin individuen toch risico lopen, ook al komen zij uit een 'veilig' land. Bijvoorbeeld een journalist met kritische standpunten. Of LHBTQ+-personen in landen als Tunesië, Jamaica of Senegal, waar homoseksualiteit strafbaar is.

Veiligelanders en overlast

Er is in de media regelmatig aandacht voor overlast door asielzoekers en – specifiek - veiligelanders. Dit leidt tot een verkeerd beeld van asielzoekers in Nederland. Enkele cijfers: 

• 11% van de bewoners in opvanglocaties was in 2024 betrokken bij een agressie- of geweldsincident.
• Het is niet bekend welk deel hiervan precies toe te schrijven is aan veiligelanders. Wel is duidelijk dat relatief veel betrokkenen afkomstig zijn uit Algerije, Tunesië en Marokko.
• 2% van alle verdachten van een misdrijf in Nederland in 2023 was een bewoner van een opvanglocatie. 

De meeste asielzoekers houden zich dus aan de regels. Sterker nog: bij vergelijking met Nederlanders met dezelfde demografische kenmerken en een vergelijkbare inkomenspositie (weinig inkomen) bleken asielzoekers juist minder vaak verdacht te zijn van criminaliteit. (Bron: WODC) 

Door het tekort aan opvangplekken en de lange wachttijden bij de IND, neemt het aantal asielzoekers in de opvang wel toe. Hierdoor staan de leefbaarheid en veiligheid in en rondom de locaties onder druk. Dit heeft het afgelopen jaar geleid tot een groeiend aantal incidenten.  

Aanpak tegen misbruik asielprocedure - ons advies

Asielzoekers uit veilige landen die bewust een onterecht asielverzoek doen, maken misbruik van de asielprocedure en de opvang voor vluchtelingen. Vluchtelingen in de centra zijn hier op allerlei manieren de dupe van. Ze worden aangekeken op het gedrag van deze groep en voelen zich niet veilig in de opvang. VluchtelingenWerk vindt dat er meer gedaan kan worden om te voorkomen dat overlastgevende asielzoekers uit veilige landen naar Nederland komen: 

Zijn veiligelanders verantwoordelijk voor het tekort in de asielopvang?

Schattingen geven aan dat veiligelanders slechts 3% van de bedden in azc’s bezetten. Dankzij de versnelde asielprocedure verlaten zij de opvang vaak snel weer. De druk op de opvangcapaciteit heeft dus andere oorzaken en is niet toe te schrijven aan veiligelanders.  

Duik verder in het thema opvang