Wat zijn 'veiligelanders'?

'Veiligelanders' zijn asielzoekers die afkomstig zijn uit landen die door de overheid als veilig worden beschouwd. Dit betekent dat er in deze landen geen sprake zou moeten zijn van systematische vervolging of ernstige mensenrechtenschendingen. Mensen uit veilige landen maken weinig kans op een verblijfsvergunning in Nederland, omdat ze in hun eigen land volgens de overheid voldoende bescherming krijgen.  

Lijst van veilige landen

De Nederlandse overheid hanteerde tot voor kort een lijst van veilige landen. Asielaanvragen uit deze landen werden sneller behandeld. Sinds het EU-migratiepact is er geen Nederlandse lijst meer met veilige landen van herkomst. Nederland werkt nu, net als de andere Europese lidstaten, met de EU-lijst.

Versnelde asielprocedure voor mensen uit veilige landen

Asielzoekers uit veilige landen doorlopen een versnelde procedure. Hun aanvraag wordt sneller beoordeeld dan die van anderen en leidt in veel gevallen tot afwijzing. 

Mensen die asiel aanvragen kunnen tegen een afwijzing in beroep gaan. Wordt ook het beroep afgewezen (meestal binnen enkele weken, zolang er geen wachttijden bij de rechtbank zijn), dan moeten zij Nederland binnen vier weken verlaten. Daarnaast krijgen zij een inreisverbod van twee jaar voor Nederland én de hele EU. Hun recht op opvang vervalt, en de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) biedt ondersteuning bij de terugkeer naar het land van herkomst. 

Lees hier meer over de asielprocedure in Nederland

De instroom van veiligelanders in Nederland is relatief klein in verhouding tot de totale groep asielzoekers. In 2024 was dit slechts rond de 5%.

 

Zijn veilige landen ook echt veilig?

Bij het opstellen van de lijst van veilige landen wordt er gekeken naar zaken als politieke stabiliteit, naleving van mensenrechten en de rechtsstaat. Toch betekent het niet dat een veilig land altijd veilig is. Zo is er in Egypte sprake van grootschalige repressie. Vreedzame critici van het regime - journalisten en advocaten, maar ook gewone burgers die zich uitspreken - worden vastgezet in gevangenissen waar marteling plaatsvindt. Ook kan de situatie in een land met de tijd veranderen. Een land als Oekraïne stond bijvoorbeeld voorheen op de lijst van veilige landen. Nu komen hier juist veel erkende vluchtelingen vandaan. 

Ook zijn er situaties waarin individuen toch risico lopen, ook al komen zij uit een 'veilig' land. Bijvoorbeeld een journalist met kritische standpunten. Of LHBTIQ+-personen in een land als Tunesië, waar homoseksualiteit strafbaar is.

Veiligelanders en overlast

In de media is regelmatig aandacht voor overlast door asielzoekers, vooral door mensen uit zogenoemde veilige landen. Vanzelfsprekend hoort iedereen zich aan de wet te houden en moet crimineel gedrag bestraft worden. De mate van aandacht leidt echter tot een verkeerd beeld van asielzoekers in Nederland. 

Uit onderzoek van het WODC blijkt dat in 2025 11% van de bewoners van opvanglocaties betrokken was bij een (non-)verbaal en/of fysiek geweldsincident. Meestal gebeurde dat binnen de opvang. Ook werd 3% van de bewoners verdacht van een misdrijf, meestal winkeldiefstal. Deze cijfers zijn de afgelopen jaren stabiel gebleven. (Bron: WODC)

Dat betekent dat de grote meerderheid van de asielzoekers zich aan de regels houdt.

Het WODC ziet dat vooral minderjarige en jongvolwassen bewoners vaker worden verdacht van een misdrijf. Dit is zorgelijk. Een deel van hen is zonder ouders naar Nederland gekomen. Juist voor deze groep zijn stabiele opvang en goede begeleiding belangrijk.

Weinig perspectief vergroot de kans op overlast

Volgens een rapport van de WODC uit 2025 ontstaat overlast niet alleen door persoonlijk gedrag. Ook de omstandigheden spelen een rol. Veel asielzoekers verblijven lang in de opvang, moeten regelmatig verhuizen en leven in onzekerheid over hun toekomst. Daarnaast kunnen psychische klachten, verslaving en een gebrek aan dagbesteding bijdragen aan overlast.

Het WODC waarschuwt er ook voor om mensen te beoordelen op algemene kenmerken, zoals hun land van herkomst. Dat kan juíst leiden tot uitsluiting. Daarom moet de aanpak zich vooral richten op het gedrag van mensen, niet op opgeplakte labels.

Aanpak tegen misbruik asielprocedure - ons advies

Mensen uit veilige landen die bewust een onterecht asielverzoek doen, maken misbruik van de asielprocedure en de opvang voor vluchtelingen. Vluchtelingen in de centra zijn hier op allerlei manieren de dupe van. Ze worden aangekeken op het gedrag van deze groep en voelen zich niet veilig in de opvang. Wij vinden dat er meer gedaan kan worden om te voorkomen dat overlastgevende asielzoekers uit veilige landen naar Nederland komen: 

Zijn 'veiligelanders' verantwoordelijk voor het tekort in de asielopvang?

Schattingen geven aan dat mensen uit veilige landen slechts 3% van de bedden in azc’s bezetten. Dankzij de versnelde asielprocedure verlaten zij de opvang vaak snel weer. De druk op de opvangcapaciteit heeft dus andere oorzaken en is niet toe te schrijven aan veiligelanders.  

Duik verder in het thema opvang