De procedure voor gezinshereniging begint met het aanvragen van een visum om langer dan drie maanden in Nederland te kunnen blijven. Dit wordt een machtiging tot voorlopig verblijf (mvv) genoemd. De vluchteling in Nederland dient deze aanvraag in bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND).

Door achterstanden bij de IND duurt het proces om je gezin hierheen te halen steeds langer. Vanaf het moment van aankomst van een vluchteling kan het op dit moment zelfs drie jaar duren tot gezinsleden naar Nederland mogen komen. Als de plannen van het Kabinet doorgaan, kan dit nog verder oplopen. 

De Immigratie- & Naturalisatiedienst (IND) beoordeelt de aanvragen voor gezinshereniging. Vluchtelingen moeten hun band met hun gezinsleden kunnen bewijzen. Sterke bewijzen hiervoor zijn officiële documenten zoals een huwelijksakte en een geboorteakte. Vluchtelingen hebben deze documenten vaak niet (meer) of komen soms uit landen waar de afgifte van dit soort documenten minder goed geregeld is.

Extra onderzoek 

Vaak hebben vluchtelingen wel andersoortige bewijzen zoals vaccinatieboekjes of documenten uit een vluchtelingenkamp. Als de documenten onvoldoende zijn, kan er een DNA-onderzoek worden gedaan waarmee ouders en kinderen hun verwantschap kunnen aantonen. Ook kunnen er interviews met de gezinsleden op de ambassade worden gehouden waarin hun band getoetst wordt.

De gezinsleden voor wie de IND toestemming geeft om naar Nederland te komen, moeten zich melden bij de dichtstbijzijnde Nederlandse ambassade. De reis daar naar toe is vaak moeilijk en gevaarlijk. Bij de ambassade worden de formaliteiten voor de reis naar Nederland in orde gemaakt.

Het gezin van de vluchteling moet zich na binnenkomst in Nederland melden bij een aanmeldcentrum. Afhankelijk van het aanmeldcentrum verblijven zij daar alleen overdag (zonder overnachting) of meerdere dagen (met overnachting). Ze krijgen de asielstatus op basis van gezinshereniging en ontvangen een verblijfsdocument. Daarvoor hoeven zij geen aanvraag in te dienen.

Vluchtelingen die in Nederland bescherming vinden, zijn veilig en hoeven niet meer voor hun eigen leven te vrezen. Maar ze maken zich wel grote zorgen over familieleden die zijn achtergebleven. Zolang hun gezin nog gevaar loopt, is het heel moeilijk voor hen om een nieuw leven op te bouwen in Nederland. 

De vluchtreis is vaak erg gevaarlijk. Denk maar aan de overvolle, gammele bootjes op de Middellandse Zee. Ook vragen mensensmokkelaars veel geld en is de eindbestemming vaak onbekend. Veel ouders willen hun kinderen die levensgevaarlijke reis besparen. Een van hen, meestal de man, besluit dan vooruit te reizen in de hoop levend aan te komen in Europa. Van hieruit proberen ze dan hun vrouw en kinderen over te laten komen.

Een vluchteling die in Nederland een verblijfsvergunning heeft gekregen, mag zijn of haar gezinsleden naar Nederland laten komen. De volgende mensen komen hiervoor in aanmerking: 

• Partners waarvan het huwelijk of partnerschap al bestond voordat de vluchteling naar Nederland vluchtte.
• Gezinsleden die aantoonbaar lid waren van het gezin voor de vlucht.

Daarnaast kunnen minderjarige kinderen met een asielvergunning ook gezinshereniging aanvragen voor hun ouders.

Ja, zij krijgen direct een vergunning en hoeven geen asielprocedure te doorlopen. Hun verblijfsvergunning is wel een ‘afgeleide verblijfsvergunning’ en is afhankelijk van de verblijfsvergunning van degene die de gezinshereniging heeft aangevraagd (de vluchteling hier in Nederland). Dat betekent dat als een echtpaar gaat scheiden, de afhankelijke vergunning kan worden ingetrokken. Ook moeten meerderjarige kinderen na hereniging minstens een jaar bij de ouders blijven wonen.

Zelfstandige asielaanvraag

Gezinsleden die ook in aanmerking komen voor een zelfstandige asielstatus, bijvoorbeeld omdat zij ook in hun land van herkomst werden vervolgd, kunnen een zelfstandige asielvergunning vragen. Zij moeten dan wel de hele asielprocedure doorlopen.

Als de vluchteling die de hereniging heeft aangevraagd een geschikte woning heeft, gaat het volledige gezin daar wonen. Als de woning te klein is of als de vluchteling nog in een asielzoekerscentrum woont, verblijven de gezinsleden tijdelijk in een asielzoekerscentrum tot er een woning beschikbaar is.

De vluchteling is zelf verantwoordelijk voor de kosten van vliegtickets voor de te herenigen gezinsleden. Als er onvoldoende middelen zijn - en ze vallen onder de begeleiding van VluchtelingenWerk - kunnen zij een aanvraag doen bij het Noodfonds van VluchtelingenWerk voor een vergoeding van een deel van deze kosten.

De duur verschilt erg per gezinshereniging en is van veel factoren afhankelijk, zoals het verzamelen van papieren en lange wachttijden bij ambassades en de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). De IND mag drie maanden doen over de beslissing en die één keer uitstellen met nog eens drie maanden. Gemiddeld duurt een gezinshereniging een jaar.

Momenteel blijven gezinsleden vaak nog langer van elkaar gescheiden. Door de achterstanden bij de IND, kan het tot wel twee jaar duren voordat de asielprocedure begint. Tel daar een jaar van de gezinsherenigingsprocedure bij op, dan zijn vluchtelingen al snel drie jaar gescheiden van elkaar.

Nee, gemiddeld wordt 70% van de gezinsherenigingsaanvragen goedgekeurd. Aanvragen worden bijvoorbeeld afgekeurd als de gezinsleden niet onder de criteria blijken te vallen (bijvoorbeeld een achtergebleven ouder van een volwassen vluchteling) of als de gezinsleden worden vermist, of geen mogelijkheid hebben op tijd naar de Nederlandse ambassade te reizen.

Lange wachttijden en onmogelijke eisen: gezinshereniging stagneert

Momenteel ligt het inwilligingspercentage veel lager dan die 70%, omdat de IND de eisen rond gezinshereniging veel strikter hanteert. Voor gezinsleden moet niet alleen de gezinsband, maar ook de identiteit met documenten worden aangetoond. Als de vluchteling geen goede verklaring heeft waarom er onvoldoende documenten zijn, wijst de IND direct de aanvraag af zonder naar alternatieve manieren te kijken om de gezinsband aan te tonen zoals andere documenten, interviews of DNA-onderzoek.

Een gezinshereniging gaat niet altijd goed. Het komt voor dat gezinnen er na de hereniging achter komen dat zij niet met elkaar verder willen of kunnen. Redenen voor een scheiding kunnen zijn dat partners elkaar soms jaren niet hebben gezien. De vluchteling in Nederland heeft lang, passief, moeten wachten en had weinig geld om de gezinsleden te ondersteunen. Achtergebleven vluchtelingen hebben onder moeilijke omstandigheden zien te overleven. Soms begrijpen zij niet waarom het allemaal zo lang moest duren. Ook langdurige stressvolle situaties en leven in onzekerheid kunnen voor grote spanningen in relaties zorgen. Net als het vinden van een plek in een nieuwe cultuur, ver weg van familie en vrienden.

Wij ondersteunen vluchtelingen bij gezinshereniging waar dat mogelijk is. We geven duidelijke uitleg over de procedure, helpen bij het begrijpen van brieven van de IND en bieden praktische ondersteuning en een luisterend oor. Waar nodig verwijzen we door naar een advocaat of andere organisaties.

Daarnaast kan in sommige gevallen financiële steun worden geboden via het Vluchtelingenfonds, bijvoorbeeld voor reiskosten of andere noodzakelijke uitgaven.

Per 1 december heeft het ministerie van Asiel en Migratie ons opgedragen te stoppen met de begeleiding bij gezinshereniging op opvanglocaties. Hierdoor kunnen we helaas niet in alle situaties meer dezelfde hulp bieden. Op onderstaande pagina lees je welke ondersteuning momenteel mogelijk is.

Onze ondersteuning bij gezinshereniging