donderdag 17 oktober 2019

Afghaanse tolk: 'Ik blijf geloven dat het goedkomt'

Na dertien jaar getolkt te hebben voor de internationale troepen, dreigt Farhad (37) door de Nederlandse overheid uitgezet te worden naar Afghanistan. Onbegrijpelijk, vindt VluchtelingenWerk, want door zijn werkverleden loopt hij in Afghanistan groot gevaar. Farhad weet het zeker: 'In Afghanistan word ik gedood en verdwijnt mijn lichaam.' Een interview.

Geincasseerd verlies

'Het is verschrikkelijk om je kinderen op te zien groeien via foto's op een mobiele telefoon,' zegt Farhad. 'Maar ik wil niet klagen en mijn lot waardig dragen. "Soms moet je iets verliezen, om het later te kunnen vangen", luidt een Afghaans gezegde. Dat houd ik mezelf altijd voor, want het was onmogelijk om veilig te zijn én samen met mijn gezin. Ik verloor dus mijn gezin, in de hoop dat we straks weer veilig samen kunnen leven.'

Nog steeds hoop

Farhad (37) heeft zijn vrouw en kinderen al vier jaar niet gezien. Nadat hij naar Nederland vluchtte, kreeg hij al snel een negatief besluit op zijn asielverzoek. Het hoger beroep en een herhaalde asielaanvraag mochten in de jaren die volgden niet baten. 'Steeds weer was het antwoord negatief', vertelt Farhad. 'Als ik geen kinderen had gehad, dan gaf ik geen stuiver om mijn leven. Dan mogen ze me terugsturen naar Afghanistan waar ik – dat weet ik zeker – vermoord zal worden en mijn lichaam nooit meer gevonden wordt. Dan sterf ik liever hier, dan heeft mijn gezin in ieder geval een lichaam om over te rouwen. Maar mijn vrouw en kinderen hebben mij nodig en het is vanwege hen dat ik het volhoud. Ik heb nog steeds hoop.'

Groot doelwit

De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) twijfelt er niet aan dat Farhad als tolk dertien jaar voor het Amerikaanse leger heeft gewerkt. Ook erkent de Nederlandse overheid dat tolken die voor 'het Westen' hebben gewerkt extra gevaar lopen als ze terugkeren naar Afghanistan. Maar om bescherming te krijgen moet een asielzoeker bewijzen dat hij als individu een doelwit is, en dat heeft Farhad niet genoeg aangetoond, aldus de IND.

Bergafwaarts

Terug naar het begin. In 2002 kwam het Amerikaanse leger naar Parwan, de provincie waar Farhad woonde, waar al snel het woord rondging dat het leger lokale werknemers zocht. Het was zijn vader die hem aanraadde te solliciteren. Farhad: 'Ik was 19 jaar, net klaar met school en sprak mijn talen. Het zou een goede baan zijn voor mijn toekomst en bovendien was het toen nog niet gevaarlijk: iedereen had nog groot vertrouwen in het Amerikaanse leger. Tot 2009 wás het ook een prima baan, maar daarna ging het al snel bergafwaarts.'

Met argusogen

Het sentiment sloeg om. Op weg naar hun werk op de Amerikaanse legerkampen werden Afghanen steeds vaker aangehouden, vertelt Farhad. 'Milities vroegen: "Waarom werk je voor de Amerikanen? We zullen je doden als je daarmee doorgaat. Ben jij wel een echte moslim?" Geweld, bedreiging, kidnapping, het was aan de orde van de dag. Ondertussen werden steeds meer Afghanen door de Amerikanen ontslagen, omdat ze in opspraak raakten of niet meer vertrouwd werden. Dat is met mij nooit gebeurd. Ik kreeg een senior-positie binnen het tolkenteam en vanaf toen verbleef ik maanden achtereen op het kamp, dat was veiliger. Maar daarbuiten werd ik steeds vaker met argusogen bekeken.'

Steeds stressvoller

Farhad kreeg meerdere keren het aanbod om zich in de Verenigde Staten te vestigen, vertelt hij. Het leger zou een visum voor hem regelen, maar dat aanbod sloeg hij altijd af. 'Ik wilde helemaal niet weg uit Afghanistan. Ik houd van mijn land en wilde altijd bij mijn ouders in de buurt wonen.' Ondertussen werd zijn werk stressvoller. Jarenlang vertaalde hij de ondervragingen van gevangengenomen Afghanen. Hij ging mee op geheime missies met het leger, naar dorpen waar verschrikkelijke aanslagen waren gepleegd. Op een dag werd ook het konvooi waar Farhad inzat aangevallen door een zelfmoordterrorist, en zag hij van dichtbij hoe soldaten in een van de wagens levend verbrandden.  

In allerijl

'Ik heb veel ellende gezien', zegt hij daarover. 'Toch is dat niet de redenen waarom ik nu wakker lig. Ik heb een sterk hart en dit waren gebeurtenissen waar ik bovendien geen enkele invloed op had. Het is mijn familie waaraan ik 's nachts denk. Op zijn telefoon laat hij veel foto's zien van zijn vrouw en kinderen; twee zonen van 14 en 11 jaar, twee dochters van 13 en 7 jaar. De jongste was nog maar drie toen hij zijn land in allerijl moest verlaten.

Een zondebok

Want nadat het Amerikaanse leger een groot wapendepot bombardeerde in zijn eigen provincie Parwan, waren de ogen al snel op hem gericht, vertelt Farhad. 'De lokale leiders vroegen zich af hoe de Amerikanen de locatie van het depot konden weten. Ze zochten een zondebok en die hadden ze in mij al snel gevonden. Ik zou een spion zijn, waarom werkte ik anders al zo lang voor het Amerikaanse leger?'

Toen hij tijdens een verlof terugkeerde naar zijn gezin, begreep Farhad al snel dat hij in groot gevaar was. Niet veel later kwamen ze naar zijn huis om hem te doden, vertelt hij, maar gelukkig kon hij ternauwernood ontsnappen. Deze gebeurtenis bleek later cruciaal in zijn asielprocedure, want het probleem is dat hij de inval niet kan bewijzen.

Heerlijk alledaags

Ondertussen houdt hij zich groot voor zijn gezin. 'Aan de telefoon probeer ik vrolijk te zijn en hoor ik graag hun alledaagse verhalen; mijn zoon die over zijn enorme hoeveelheid huiswerk vertelt, mijn jongste dochter die klaagt dat mama haar te weinig koekjes geeft. Ik wil niet dat ze zich om mij zorgen maken, ze hebben het al zwaar genoeg. Vanwege hun veiligheid en omdat we geen enkel inkomen hebben, wonen ze om de paar maanden ergens anders.'

Gesterkt en gesteund

Nu hij volledig is uitgeprocedeerd en terugkeer naar Afghanistan dreigt, wordt er nationaal en internationaal over zijn zaak gesproken. Het stemt Farhad hoopvol. 'Politieke partijen in Nederland, vakbonden, VluchtelingenWerk, Amnesty International: er zijn zoveel mensen en organisaties die me steunen en achter mij staan. Zij geven mij weer kracht, door hen sta ik sterker. Daarom wil en blijf ik geloven dat het ooit goedkomt.'

Vogelvrij verklaard

VluchtelingenWerk Nederland vindt het onbegrijpelijk dat Nederland op deze manier met Afghaanse tolken omgaat. VluchtelingenWerk-directeur Abdeluheb Choho: 'Deze man is straks in Afghanistan vogelvrij. Nederland moet erkennen dat alle tolken gevaar lopen, zonder aanvullende en onmogelijke eisen te stellen aan individuele tolken. Farhad heeft 13 jaar lang zijn leven geriskeerd voor onze veiligheid hier in het westen, dan hoor je niet zo met hem om te gaan.'