Nieuws, 24 april 2015

VluchtelingenWerk over Bed-Bad-Brood

Het akkoord over de bed-bad-broodregeling doet geen recht aan de uitspraak van het Europees Comité voor Sociale Rechten, vindt VluchtelingenWerk Nederland. Uit die uitspraak blijkt namelijk dat Nederland basale noodhulp (voedsel, kleding en onderdak) moet bieden. Hieraan mogen geen voorwaarden verbonden worden. Het is een basaal mensenrecht. Het maakt daarbij niet uit of iemand wel of niet legaal in Nederland verblijft. Het gaat juist om de menselijke waardigheid die zonder dit soort noodhulp in gevaar komt. De overheid zou daarom een structurele voorziening moeten bieden.

Probleem kleiner maken ipv groter

Terugkeer is weerbarstig. Er zullen altijd mensen zijn voor wie terugkeer om verschillende reden geen optie is en die opvang nodig hebben. Om het probleem kleiner te maken, is het belangrijk ervoor te zorgen dat er minder mensen op straat belanden die niet willen of kunnen terugkeren. Volgens VluchtelingenWerk bereik je dat door in ieder geval twee zaken aan te pakken:

- De toelating beter regelen zodat er minder mensen op straat belanden. Bijvoorbeeld door de mensen uit Irak een vergunning te geven totdat de situatie veilig genoeg is om terug te kunnen keren.

– De opvang van uitgeprocedeerden anders organiseren. Zorg dat  mensen niet 28 dagen nadat ze afgewezen zijn al uit de opvang worden gezet. Als mensen wel op straat belanden, geef ze dan Bed- -Bad-Brood plus begeleiding, 'BBBB' in feite.

Toegang beter regelen

Al jarenlang is er oorlog in grote delen van Irak. En hoewel de oorlog over zijn hoogtepunt heen is, vinden er nog steeds veel aanslagen plaats en vallen er dagelijks burgerslachtoffers. De situatie in met name vijf provincies is erg onzeker en fragiel. De overheid erkent pas sinds een half jaar dat het te onveilig is in Irak om mensen naartoe terug te sturen. Voor die tijd zwierven veel Irakezen op straat. Ze kregen geen bescherming, maar ze wilden niet terug vanwege de veiligheid en konden niet gedwongen worden uitgezet. In plaats van bescherming en dus een tijdelijke status te geven, is er een zogenaamd 'besluit-en-vertrekmoratorium' voor een half jaar ingesteld, die onlangs  weer is verlengd. Hierdoor is er nu even opvang. Maar wat gebeurt er als dat is afgelopen? Het besluit– en vertrekmoratorium mag niet nog een keer verlengd worden. Irak weigert bovendien nog steeds gedwongen terugkeer. Het is niet heel waarschijnlijk dat het over een half jaar in Irak veel beter is.

Opvang van uitgeprocedeerden anders organiseren

De huidige vertrektermijn van 28 dagen is te kort. Er is rust en individuele begeleiding nodig voor de verwerking van een negatieve beslissing, het wegnemen van belemmeringen die terugkeer in de weg staan en het richten van de blik op de toekomst. Los van de mentale aspecten, is in zijn algemeenheid meer tijd nodig om praktische zaken, zoals de benodigde reisdocumenten, te regelen.

Werken aan terugkeer vanuit azc

Het werken aan terugkeer zou volgens VluchtelingenWerk moeten plaatsvinden vanuit een regulier asielzoekerscentrum (waar de asielprocedure is doorlopen) met op maat gesneden begeleiding en voorzieningen die recht doen aan de behoeften van deze specifieke groep mensen. Het voorzieningenniveau en de omstandigheden in sobere, op vertrek gerichte locaties, is onwenselijk en heeft negatieve gevolgen: het ondermijnt niet alleen de gezondheid van de bewoners maar ondergraaft ook de doelstellingen van de overheid, waaronder het effectief meewerken aan vertrek. Mensen raken gehospitaliseerd en kunnen niet meer in actie komen om hun blik op de toekomst te richten. Ook blijkt dat het bij elkaar plaatsen van groepen mensen die 'verplicht' moeten terugkeren een negatieve impact kan hebben op de terugkeerbereidheid. Tot slot worden de verplichte verhuizingen als belastend ervaren, vooral voor gezinnen met kinderen en mensen met psychische klachten. Als mensen uiteindelijk toch op straat terecht komen en bij gemeenten aankloppen, geef ze dan minimaal bed bad brood. En om het probleem kleiner te maken: BBB plus begeleiding. Initiatieven als bij de Noodopvang Utrecht of de Pauluskerk in Rotterdam tonen aan dat opvang met begeleiding en perspectief resultaat boekt.