Ik ben een Groninger!

Bij de voordeur van het gebouw van TCI Compiti in de binnenstad van Groningen worden we opgewacht door een jonge man.

Hij neemt ons mee naar zijn kantoor tussen de leslokalen, waar kaarten van Nederland en de Wereld hangen. Hij gaat zitten, maar staat al snel weer op – “mijn naam is moeilijk” –  om zijn kaartje te pakken: Raouf Alzaibak. Engels spreken vindt hij makkelijker, maar hij vertelt uiteindelijk bijna alles in het Nederlands, een hele kunst voor de spraakwaterval die hij blijkt te zijn.

Een telefoontje
“Op dit moment ben ik 28 jaar en ik kom uit Syrië – Damascus –  waar ik 22 jaar heb gewoond. Toen de oorlog begon ontstond er een situatie dat ik snel weg moest, anders werd ik in het leger in gestuurd. Mijn vader kreeg een telefoontje met de oproep om al zijn zoons weg te sturen, en het moest NU, anders kwam je de grens niet meer over. Hij belde mij, dat ik naar het huis van mijn boer moest komen, en we reden naar Beiroet. Eerst wist ik niet precies waarom, maar hij vertelde me dat het niet veilig meer was.
Van mijn drie broers is er één journalist, hij was al eerder weggegaan. Een andere broer is via Libanon ook in Nederland terechtgekomen, in IJmuiden. Mijn oudste broer accepteerde niet dat hij moest vluchten. Die  is op 7 november 2012 meegenomen en sindsdien vermist, we weten niets van hem. Mijn ene zus woont  inmiddels in Zweden. De andere zus is bij mijn ouders in de buurt blijven wonen, in een soort 'safe area' in Damascus, met haar kinderen maar zonder haar man. Het is moeilijk.

To be or not to be
In de tijd voor de oorlog was mijn leven normaal, ik was gewoon aan het studeren en ik had mijn eigen winkel. Ik moest echt heel plotseling vertrekken. Mijn moeder heeft snel een tas voor me ingepakt met wat kleren. Niks persoonlijks, alleen de ring die ik droeg had ik bij me. Nu heb ik alleen nog een klein tasje over met wat herinneringen.
Binnen 24 uur was ik in Libanon. Ineens zat ik in Beiroet en ik had geen idee wat ik moest doen of waar ik heen kon. Ik had contact met vrienden over die vraag: waar kan ik een studie of een baan vinden? Toen ben ik naar Egypte gegaan, waar ik ongeveer anderhalf jaar woonde. Daar deed ik mijn master Business Administration  en ik heb er even gewerkt, maar omdat mijn paspoort was verlopen kon ik niet blijven. Een nieuw paspoort aanvragen was niet mogelijk.
Daarom heb ik de gevaarlijke weg moeten nemen: met een klein bootje naar Italië. We zijn achttien dagen op zee geweest, heel warm was het toen. We zaten op een boot van 17 meter met 200 mensen, dus het was heel krap. De leeftijd varieerde van 3 en 5 jaar tot bijna 60 jaar. Dat was een moeilijke reis, heel moeilijk. Ik woog eerst 80 kilo maar toen ik in Europa aankwam nog maar 63. Je had alleen een klein beetje drinkwater en een beetje brood dat groen zag van de schimmel... Maar 'we survived'. Bagage hadden we niet... daar was geen plaats voor op de boot, dus die moest overboord. We zijn opgepikt door een groot schip dat eigenlijk naar Spanje ging en dat heeft ons afgezet in Catania.

Vanuit Italië kon ik de trein nemen naar Nederland. Ik moest dat allemaal zelf regelen. Op een centrale plek heb ik contact gezocht met mensen om uit te zoeken waar ik heen moest. Ik wist al wel iets over Nederland, de Tweede Wereldoorlog interesseerde mij en ik was benieuwd hoe het hier zou zijn. Daarom kwam ik hierheen. Ik kwam aan in Rotterdam met de trein en ging naar de politie, zei: ik kom uit Syrië. Ze zeiden: oké, welkom. Ik kreeg een ov-chipkaart en instructies om naar Ter Apel te gaan.
In september 2014 kwam ik daar aan. Het was 's avonds negen uur, daarom moest ik de eerste nacht op de vloer slapen. Maar in de ochtend kreeg ik een plek in een van de grote hallen met bedden. Eerst had ik het interview met de IND, toen ging ik naar AZC Uithuizen. Daar heb ik anderhalve maand gewoond. Omdat Uithuizen dicht ging, verhuisde ik in november-december naar Ommen. Van daaruit ging ik weer naar Ter Apel voor de asielprocedure; het eerste en tweede gehoor, en 19 januari 2015 heb ik een status gekregen.
Daarna ging ik naar het AZC Drachten, tot 20 april 2015, toen kreeg ik een huis in Groningen.
De 'vluchtperiode' bracht me veel ervaringen. Tijdens de reis ging het over dood of leven: 'to be or not to be'. In de eerste periode in Nederland heb ik met mensen in de AZC's gezeten die ik in Syrië nooit zou hebben ontmoet, mensen uit andere plaatsen, kleine dorpjes... Ik ontdekte dat er een heel groot verschil kan zijn in cultuur, net zoals hier bijvoorbeeld tussen Amsterdam en Uithuizen...

Vrijwilligerswerk
Ik kwam in Groningen, mijn huis was klaar en toen was ik werkloos. Wat nu: ik had niks te doen, ik kon een beetje tv gaan kijken om te zien wat er in Syrië gebeurde... Dat wilde ik niet. Ik ben altijd heel actief geweest, maar het is een heel nieuw leven. Vanaf het begin heb ik daarom als vrijwilliger gewerkt. Eerst werkte ik voor Humanitas, om nieuwkomers te helpen met hun huis, meubels en al die dingen. Maar ik vond dat niet actief genoeg, ik wilde meer doen. In juli 2015 ben ik naar het kantoor van Vluchtelingenwerk gegaan en heb aangegeven dat ik graag wilde werken. Ik zou kunnen schoonmaken of andere dingen doen. Mijn doel was 'communicatie'. Omdat ik Engels sprak, zagen ze vanuit Vluchtelingenwerk wel mogelijkheden bij een AZC. Zo kwam ik in Drachten en bij andere AZC's, ik raakte betrokken bij veel activiteiten. Ik kon als tolk helpen en ik heb verschillende cursussen kunnen doen, bijvoorbeeld over gezinshereniging en over de procedures. Dat  was een mooie ervaring; als vluchteling weet ik nu ook hoe de procedures werken, ik ken het van twee kanten.

Projectleider
Toen ik Nederlands ging leren, was ik niet erg positief over mezelf, ik vond dat het niet snel genoeg ging. Daarom heb ik een intensievere cursus gevolgd bij het talencentrum van de RUG, in 24 dagen B1-niveau halen; grammatica, woorden. Ik probeer ook te leren door veel te praten. In 16 weken heb ik Nederlands geleerd. Drie uur per dag school met goede docenten en veel zelfstudie. Mijn examen haalde ik in 2016. Daarna stimuleerde iemand van Vluchtelingenwerk –  zij is de beste vrouw in Nederland! – mij om een presentatie te geven over mijn verhaal.
Naar aanleiding van die presentatie is mij gevraagd of ik meer wilde doen, door iemand van Noorderlink. Zij doen HR-werk (Human Resource/personeelswerk) voor allerlei bedrijven. We maakten een afspraak om te kijken wat we zouden kunnen doen voor statushouders. Vervolgens ontwikkelden we een idee voor hoog opgeleide vluchtelingen, die vaak wel Engels spreken. We hebben stages als opstap naar betaald werk geregeld voor vluchtelingen, bijvoorbeeld bij het UMCG en in Assen. Er waren op dat moment veel Arabische vluchtelingen, veel uit Syrië. En uit Eritrea, maar mensen die daar vandaan komen hebben een minder goede kans, dit project is echt bedoeld voor hoog opgeleide mensen. Het project is nog steeds actief en ik heb tijdens die stage als projectleider een goed netwerk op kunnen bouwen. Het werd heel groot en is nu overgenomen door de gemeente Groningen. Samen met Vluchtelingenwerk heb ik daarnaast nog allerlei andere projecten gedaan. Door mijn werk in de AZC's ken ik veel mensen uit Syrië. We deden onder andere mee met 'Mensenbieb', 'SIN' (Samenleven in Nederland), 'Meet to Know' en meer, veel presentaties of een-op-een gesprekken. Ook voor 'Bekend maakt Bemind' van Vluchtelingenwerk vertel ik regelmatig mijn verhaal.

Ik kan dat!
Het aanbod om Nederlands te leren zou volgens mij beter kunnen, vooral in de communicatie. Toen ik in contact kwam met mensen die in Breda waren begonnen met een taalschool, vroeg ik me af of ik een locatie in Groningen zou kunnen beginnen, voor taal en inburgering. Ik kende inmiddels veel mensen en ik dacht: 'ik kan dat'. Sinds september 2017 ben ik locatiemanager van TCI Compiti in Groningen. Ik geef zelf geen les, maar werk met NT2- docenten. We begonnen met bijna 70 studenten en er zijn nu zes docenten.
Nieuwkomers krijgen een vast bedrag om de taal te leren. Mijn eigen ervaring is dat je na een jaar nog niet klaar bent met A1-niveau. Op die manier is het geld op voordat je klaar bent. Onze opleiding is erop gericht de taal sneller te leren, dan kun je A1 en A2 in drie tot vijf maanden doen. B1-niveau kan in twee tot zes maanden en met B2 erbij zou je in twee jaar klaar kunnen zijn. Onze studenten variëren in leeftijd van 18 tot rond de 60 jaar. We zorgen dat ze zoveel mogelijk in een groep les krijgen die qua niveau en tempo bij hen past.
De studenten krijgen hier niet alleen taal, ik probeer ze ook te leren om activiteiten te ontplooien en zo een betere integratie te krijgen; contacten leggen, stages doen, vrijwilligerswerk. Je moet het zelf doen, maar ik probeer meer mogelijkheden te 'openen' voor anderen. Nu zijn hier 80-100 studenten en nieuwe locaties in Drachten, Lemmer, Hardenberg... Ik werk samen met gemeentes en die zijn er heel blij mee. We helpen mensen om projecten op te starten.
De ervaringen van de studenten die begonnen in 2017 zijn goed. We zijn heel actief, dan leer je sneller. Ik wil ze graag helpen, met goede docenten en door veel activiteiten te ondernemen. Dat kan van alles zijn, bijvoorbeeld een actie zoals Groningen united by Bootcamp aan het Damsterplein (september 2018) om geld op te halen voor Vluchtelingenwerk. Een van de laatste projecten doen we samen met de Hanzehogeschool: Nederlandse en Syrische studenten koken samen en eten 'elkaars' eten, een keer per maand. Het doel is om Nederlands met elkaar te praten.

Ik ben een Groninger
Ze noemen mij een harde werker. Dat klopt wel... ik heb niets te verliezen, ik neem alles als een uitdaging. Daarmee ben ik een inspirator en een motivator, studenten van ons zijn al een eigen winkel begonnen, of een restaurant. Ik probeer hen te vertellen: je kunt afwachten óf kiezen voor meer studie, meer werk, meer kans! Doe het op deze manier, of op die manier, zoek een coach, breng mensen in contact.
Hier kom je met een naam zoals die van mij minder makkelijk aan een baan – ze kennen de universiteit niet waar je hebt gestudeerd, je spreekt de taal minder goed... Mensen kiezen voor het bekende, dat is logisch. Dus ik raad mensen aan: start je eigen dingen, dat is beter voor je toekomst. De meesten zijn super gemotiveerd, er is véél energie. Niemand zit graag thuis. En wat er ook allemaal wordt gezegd: in Groningen gaat het best goed met de integratie! Kijk bijvoorbeeld eens op internet naar het project #ikbeneenGroninger van City Central, daaraan heb ik ook meegedaan.”

Raouf laat foto's zien van zijn leven in Syrië. “In Syrië had ik een eigen winkel, waar ik computers verkocht en service verleende aan studenten. Het was vlakbij de universiteit, ik huurde dat van mijn vader.” Ook van de bootreis heeft hij foto's, van de groep mensen waarmee hij reisde. “Dit zijn voor mij heel speciale mensen, we houden nog steeds contact. We weten van elkaar hoe het gaat. We hebben zeker drie keer  afscheid van elkaar genomen, omdat we dachten dat de boot zou vergaan... Het was puur overleven, zestien dagen stress, midden op die enorme zee, het was zo gevaarlijk. Dat wil ik nooit weer moeten doen, ik heb nooit iets heftigers meegemaakt dan dat. Met de meesten gaat het nu gelukkig goed.

Binnenkort heb ik zelf hopelijk weer een paspoort, dan kan ik gewoon op reis. Maar ik wil in Nederland blijven wonen. Het zit zo: mijn eerste project zette ik op in Syrië toen in 17 was. In Egypte begon ik opnieuw. Toen kwam ik hier. Nu weggaan uit Nederland, dat is geen goede optie. Dus ik kan beter blijven, ik heb hier iets opgebouwd en ik betaal netjes belasting... en ik houd van Groningen.
Wat ik het meest mis, dat is mijn familie en de gemeenschap daar, en ook Damascus, de oude stad. De meeste vrienden zijn weggegaan, of dood, of vermist, ook neven van mij zijn dood. Zoals het daar toen was, dat komt nooit meer terug, dat zal ik nooit meer hebben. Op dit moment voel ik me meer thuis in Groningen.”

Heeft u ook een mooi verhaal?

Wij zijn altijd op zoek naar interessante, mooie en/of ontroerende verhalen van vluchtelingen, vrijwilligers of sympathisanten. Heb je een verhaal voor ons, laat het ons weten. Probeer zo duidelijk mogen aan te geven over welke bijzondere ontmoeting, gebeurtenis of ervaring je graag zou willen vertellen. Dan nemen wij contact met je op per mail of telefoon.