Jo (85): 'Vluchtelingen hebben een stem nodig'

In 1944 vluchtte Jo als elfjarige jongen voor de gevechten tussen de Duitsers en de geallieerden. Jaren later werd hij vrijwilliger voor VluchtelingenWerk. De ontmoetingen met vluchtelingen legden een heleboel herinneringen bloot, maar motiveerden hem vooral om zich hard te maken voor vluchtelingen. Bekijk onderaan Jo's verhaal ook de bijzondere ontmoeting tussen Jo en de Syrische Johnny.

Vluchten in 1944

'Op een druilerige ochtend stond ik met een kussensloop vol voedsel klaar voor vertrek. Mijn broer en ik hadden dubbel ondergoed aangetrokken, we wisten niet hoe lang we weg zouden blijven. Het was 1944 en het gevecht tussen de Duitse en Amerikaanse frontlinies kon ieder moment uitbreken. De bevolking van Kerkrade werd geëvacueerd. Onderweg werd onze stoet met granaten bekogeld. Langs de weg lagen dode kinderen, hun voetjes staken onder de lakens uit. De huidige beelden van vluchtelingen brengen we soms terug. Dan zie ik mezelf weer lopen, elf jaar oud, in die stroom evacués.'

Terugkerende herinneringen

'In de krant las ik een advertentie van VluchtelingenWerk waarin ze zochten naar taalcoaches. Het was een jaar na het overlijden van mijn vrouw en langzaam groeide het besef dat het leven gewoon doorging. Ik kreeg behoefte aan een andere daginvulling. Maar dat ik na al die jaren weer zou zien wat 'vluchteling zijn' betekent, legde een heleboel herinneringen bloot. Voordat ik als vrijwilliger begon, had ik me niet in kunnen beelden hoeveel hulp vluchtelingen nodig hebben als ze in Nederland aankomen. Deze mensen hebben geen idee wat hun boven het hoofd hangt. Ze spreken de taal niet, weten niet hoe ons zorgsysteem in elkaar steekt en hebben – zeker in die eerste maanden –  intensieve ondersteuning nodig tijdens hun integratie in Nederland.'

Universele behoefte

'De afgelopen jaren heb ik me op verschillende terreinen ingezet binnen VluchtelingenWerk: op het gebied van taalcoaching en draagvlakbevordering, maar mijn hart ligt echt bij arbeidsparticipatie. 'Ze zijn nu toch veilig?', hoor ik mensen weleens zeggen. Alsof daarmee de kous af is. Ieder mens heeft behoefte aan een zinvolle dagbesteding en dat is méér dan alleen veiligheid. Ik wil dat vluchtelingen weer een zinvol motief vinden in Nederland zodat ze gemotiveerd een nieuwe start kunnen maken. Helaas weet ik uit ervaring hoe moeilijk het is om een vluchteling aan het werk te helpen. Werkgevers geven mij altijd tien argumenten waarom er geen plek is voor een vluchteling binnen hun bedrijf, maar ik krijg er niet één waarom het wél zou kunnen. Veel vluchtelingen die ik begeleid voelen zich tekort gedaan. Zij realiseren zich heus wel dat ze in Nederland niet door het glazen plafond gaan breken, maar als er geen hoop op verbetering bestaat, heb je feitelijk niets.'

Niet over maar mét

'Het is misschien een platitude, maar een heleboel mensen in mijn familie- en kennissenkring praten over vluchtelingen, in plaats van mét. Mensen kijken weg, zo ervaar ik het, maar ondertussen wordt Nederland steeds multicultureler. We zullen met zijn allen moeten werken aan een acceptabele situatie. Vluchtelingen hebben ontzettend veel risico genomen om hier te komen, nu zijn wij aan zet om hen het respect te geven dat ze verdienen. Vluchtelingen hebben een stem nodig en die wil ik hen heel graag geven.'

Een bijzondere ontmoeting tussen Jo en Johnny

Jo maakte als jongen de Tweede Wereldoorlog mee, de 24-jarige Johnny uit Syrië vluchtte vier jaar geleden naar Nederland. Beide mannen hebben nog altijd kraakheldere herinneringen aan de oorlogstijd. Tijdens een bijzondere ontmoeting delen ze hun ervaringen: de angst, het verlies, de vlucht en zelfs de geur. Het delen van hun ervaring maakt indruk. Johnny: 'Jo heeft gezien wat ik heb gezien, dat zie ik in zijn ogen.'

Oorlog is iets van alle tijden: een bijzondere ontmoeting

 

Deel dit met anderen

Meer persoonlijke verhalen

  • Cees (70)'De gehoren zijn een fundamenteel moment'
  • Tessa'Er is maar één iemand nodig die vertrouwen heeft'
  • Eefje (32) 'Hij heeft zijn grote droom kunnen waarmaken'
  • Marion 'De helpdesk van VluchtelingenWerk steunt enorm'

Ben je vrijwilliger, vluchteling of sympathisant en heb je ook een interessant verhaal? Laat het ons weten!