Geen uitgeprocedeerde asielzoekers op straat

Het niet-sluitende asielbeleid van de landelijke overheid zorgt voor problemen bij gemeenten: daar staan uitgeprocedeerde vluchtelingen op de stoep, die vaak niet terug kunnen keren. Dit humanitaire probleem heeft ook consequenties voor de openbare orde. Gemeenten moeten noodopvang kunnen bieden om deze problemen te verhelpen en te voorkomen.

Daklozenprobleem

De praktijk laat zien dat er geen sprake is van een ´sluitend asielbeleid´ (toelaten of terugkeer). Het idee dat uitgeprocedeerde asielzoekers zelf verantwoordelijk zijn voor hun vertrek werkt in de praktijk niet goed. Gemeenten ondervinden hiervan dagelijks de gevolgen. een groot deel van de uitgeprocedeerde asielzoekers belandt op straat. Ze kunnen of durven niet terug, terwijl de overheid hen ook niet kan uitzetten. Hierdoor ontstaat een daklozenprobleem met de daarbij behorende humanitaire en openbare-ordeproblemen.

Tentenkampen topje van de ijsberg

De tentenkampen die asielzoekers vorig jaar opzetten, de Vluchtkerk in Amsterdam en het Vluchthuis in Den Haag - ze vormen slechts het topje van de ijsberg. Ze zijn het symbool van de onderliggende problemen: dat asielprocedures beter en zorgvuldiger moeten, dat landen van herkomst soms te snel ´veilig´ worden verklaard, en dat geen opvang wordt geboden tijdens de hele procedure. Niet iedereen die terug wil, kán daadwerkelijk vertrekken - en het buitenschuld-beleid biedt onvoldoende soelaas, omdat het zeer mondjesmaat en erg formeel wordt toegepast. De vertrektermijnen zijn te kort, en tijdelijk onderdag in een zogenoemde vrijheidsbeperkende locatie (VBL) is voor hen die (nog) niet kunnen of durven terugkeren vaak geen optie. Men verkiest een leven in de illegaliteit, op straat in de gemeenten.

Terugkeer

De overheid mag uitgeprocedeerde asielzoekers een vertrekplicht opleggen. Wat de overheid niet mag, is mensen de toegang tot basale levensbehoeften zoals onderdak en voedsel onthouden om dei te bewerkstelligen. Uit onderzoek is bovendien gebleken dat het ontbreken van opvang helemaal niet bevorderlijk is voor de bereidheid te vertrekken. Om te werken aan terugkeer moet men zich sterk en zeker voelen. Dat lukt niet vanaf de straat, als men slechts bezig is met overleven. Daarbij komt dat (ex-)asielzoekers vaak getraumatiseerd zijn. Op straat kunnen psychische problemen escaleren, terwijl toegang tot geestelijke gezondheidszorg moeilijk realiseerbaar is. De noodzakelijjke behandeling blijft uit omdat een stabiele omgeving ontbreekt.

Strafbaarstelling illegaliteit

Hierdoor ontstaan risico´s voor de asielzoekers zelf en voor hun omgeving. Als het wetsvoorstel strafbaarstelling illegaliteit wordt aangenomen, zullen uitgeprocedeerden nog kwetsbaarder worden dan ze nu al zijn.

  • Wat moet er gebeuren?

De gemeente moet (nood)opvang met perspectief kunnen bieden aan bepaalde (groepen) uitgeprocedeerde asielzoekers die zich om uiteenlopende redenen nog in Nederland bevinden. De Rijksoverheid moet gemeenten daartoe de mogelijkheid en middelen verschaffen. Om dit te bereiken moeten Gemeenten en Rijk in overleg over herziening van het bestuurdakkoord uit 2007, waarin de huidige voorwaarden voor beeindiging van de noodopvang vastliggen. als illegaal verblijf inderdaad strafbaar wordt, moeten gemeenten en Rijksoverheid afspraken maken over de uitvoering. Doel van deze afspraken is ervoor te zorgen dat strafbaarstelling primair gericht is op overlast gevende en criminele vreemdelingen - en niet op die vreemdelingen die niet terug kunnen of durven keren.

Wil je onze nieuwsbrief ontvangen?

Volg ons via: