Reportage 'herenigd en dan?'

Vluchtelingen die via gezinshereniging naar Nederland komen, moeten zich melden op een aanmeldlocatie. Tijdens een vierdaags verblijf doorlopen zij daar in sneltreinvaart allerlei procedures. Wij liepen een dagje mee met onze medewerkers en vrijwilligers. Ook spraken we een aantal nareizigers.

Nareizende familieleden doorlopen geen asielprocedure – zij krijgen dezelfde verblijfsvergunning als de vluchteling die de hereniging heeft aangevraagd. Toch moet er veel geregeld worden, zoals het uitreiken van de verblijfsvergunning, inschrijving bij de gemeente en de tuberculosescreening. Dat gebeurt tijdens een verblijf in een aanmeldcentrum. Hiervoor hoeven de bewoners het terrein niet te verlaten: alle betrokken organisaties zijn aanwezig. Ook VluchtelingenWerk.

De rol van VluchtelingenWerk

De Senseo in het kantoortje van VluchtelingenWerk staat al vroeg te zoemen. ‘Van tevoren weten we nooit wie er op het terrein aanwezig zijn’, vertelt teamleider Henrike Nijhof. ‘Mensen kunnen zeven dagen per week, tot laat in de avond aankomen. Daarom maken we elke ochtend een uitdraai van de personen die zich de dag ervoor bij de Immigratie- & Naturalisatiedienst (IND) hebben aangemeld. 'De nareizende familieleden hebben vaak geen idee wat hen overkomt, vertelt Henrike. Daarom geeft VluchtelingenWerk sinds dit jaar voorlichting. ‘De dagen van de bewoners zijn gevuld met lijsten afvinken en formulieren invullen: alles móét. Hen hierover informeren is onze primaire taak, maar we willen de bewoners ook het gevoel geven dat we er voor ze zijn: we proberen even écht contact te maken. Dat doen we bijvoorbeeld door iedereen persoonlijk uit te nodigen voor de voorlichting.’

Persoonlijke en deskundige aandacht

Deze ochtend verzorgt VluchtelingenWerk- medewerker Bartelina de uitnodigingen. Ze wacht de bewoners op in een leegstaande gymzaal, waar alle gezinnen zich melden voor de tuberculosescreening van de GGD. Ook de familie Samir uit Syrië. Met een woordje Arabisch, Frans, Engels en wat handen en voeten heet Bartelina hen welkom. Het lijkt te werken. ‘Hello, VluchtelingenWerk’, lacht mevrouw Samir haar toe. Als geheugensteuntje krijgt iedereen een sticker op zijn papieren met daarop, in hun eigen taal, de tijd en plaats van de voorlichting later die dag. Dagelijks worden minimaal twee voorlichtingssessies gehouden: een in het Arabisch, de andere in het Tigrinya voor Eritreeërs. Mensen die een andere taal spreken, worden uitgenodigd voor een individuele voorlichting, met hulp van een telefonische tolk.

Hulp van vrijwilligers

Ondertussen zijn er buiten steeds meer mensen op de been. Ze lopen over de paden tussen de paviljoens met sobere slaapvertrekken. Een steeds groter wordende groep verzamelt zich voor het gebouw van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). Zij zijn klaar voor vertrek. Ook de Eritrese Hadish staat voor de deur. Trots kijkt hij naar zijn vrouw en zoontje. De gezinsherenigingsprocedure duurde lang en was ingewikkeld. ‘Gelukkig heeft Joke mij goed geholpen’, vertelt hij over de vrijwilliger van VluchtelingenWerk.

'Nu kunnen we weer praten en lachen'

Hadish kan niet wachten om zijn vrouw en zoontje mee naar huis te nemen. ‘Het leven alleen is heel moeilijk. Ik werd gek zonder hen, maar kon niets doen. Nu zijn ze bij me en kunnen we praten en lachen. Dat doen we heel veel. Pas nu begint mijn leven.’ Zijn vrouw en zoon zullen met Hadish meegaan naar zijn woning in Woudenberg. Als vluchtelingen nog geen eigen huis hebben, of als hun woning veel te klein is, verhuist de overgekomen familie tijdelijk naar een asielzoekerscentrum.

Afleiding voor de kinderen

Ondertussen is vrijwilliger Hermie gearriveerd. Zij verzorgt vandaag samen met tolk en vrijwilliger Meelad de voorlichting van VluchtelingenWerk. Zo’n twintig volwassenen zitten klaar voor de Arabische versie. Als Meelad vertelt dat de kinderen in een ander zaaltje spelletjes kunnen doen met een vrijwilliger, zodat hun ouders zich beter kunnen concentreren op de voorlichting, stuiven de kinderen naar buiten.

Voorlichting over de procedure en Nederland

Daarna geven Hermie en Meelad uitleg over de locatie Veenhuizen en over de werkzaamheden van VluchtelingenWerk. Hermie: ‘Sommige van jullie hebben via familieleden al iets over VluchtelingenWerk gehoord, maar we benadrukken het nogmaals: wij zijn een onafhankelijke organisatie en komen op voor jullie belangen. We kunnen helpen met de integratie en bieden een luisterend oor.’ De voorlichtingsfilm start. Er komen beelden voorbij van het Nederlandse landschap, maar ook de gelijkheid tussen mannen en vrouwen komt aan bod. Er wordt uitgelegd wat er de komende periode gaat gebeuren en hoe de gezinsherenigingsprocedure nu eigenlijk werkt: dat echtparen samen komen te wonen, dat ook meerderjarige kinderen minimaal een jaar bij hun ouders moeten intrekken en dat de verblijfsvergunning van nareizigers is gekoppeld aan de verblijfsvergunning van degene die de hereniging heeft aangevraagd.

Zorgen om achtergebleven dierbaren

‘Na de voorlichting zijn er vaak nog vragen’, vertelt Henrike. ‘Met mensen die persoonlijke vragen hebben, maken we later op de dag een afspraak. Op die momenten komen vaak dezelfde onderwerpen terug. Zorgen over achtergebleven dierbaren en de vraag of zij ook naar Nederland kunnen komen. Maar als nareiziger is het niet mogelijk om gezinshereniging aan te vragen voor ouders, partners of kinderen.’

 

Gevoelige onderwerpen

Het team krijgt ook te maken met huwelijksproblemen. Gezinnen zijn vaak lang gescheiden geweest en soms zat het huwelijk in het land van herkomst al niet goed. Henrike: ‘Vrouwen weten dat ze in Nederland een zelfstandig leven op kunnen bouwen, als vrouw alleen. Het zijn soms heftige verhalen. Tijdens die gesprekken wordt verteld dat de regels van de IND rondom gezinshereniging streng zijn: mensen moeten ook in Nederland weer een gezin vormen. Wel zorgen we regelmatig voor een warme overdracht met collega’s van VluchtelingenWerk in het land. In uitzonderlijke gevallen, wanneer er bijvoorbeeld sprake is van een veiligheidsrisico, overleggen we met andere instanties.’

'Dat wij welkom zijn, is heel bijzonder'

Gelukkig gaat het meestal goed, zoals bij de familie Samir. Zij zijn deze week herenigd met hun vijftienjarige zoon. Trots laten ze een foto van hem zien op hun telefoon: een lachende jongen met een enorme bos rozen op weg naar het vliegveld. Tranen springen in de ogen van vader Hamoud: ‘Dat mijn vrouw, kinderen en ik in Nederland welkom zijn, is heel bijzonder voor mij. Daar wil ik iedereen voor bedanken. In het filmpje zag ik dat we de taal moeten leren, dat ga ik proberen. Ook zal ik werken als het lukt. De beelden van Nederland vond ik mooi, en dat mensen hier gelijk zijn is goed. Godsdienst is iets privé, ik vind het fijn dat mensen daar niet op worden beoordeeld.’ Dan vertrekt de familie naar de eetzaal, waar de bewoners drie keer per dag een maaltijd krijgen.

Een belangrijke eerste indruk 

Het team van VluchtelingenWerk trekt zich terug in het kantoortje voor de lunch. ‘Soms horen we erge verhalen, het is fijn om die met het team te bespreken’, vertelt Hermie. ‘Ik ben vrijwilliger, maar professionaliteit is heel belangrijk. Het verblijf van de bewoners is maar kort en ze hebben behoefte aan duidelijkheid. Het is daarom belangrijk dat wij realistische verwachtingen scheppen en goed informeren. We kunnen weinig extra’s doen, daar is gewoon geen tijd voor. Toch proberen we hun persoonlijke aandacht te geven. Dat zit hem in kleine dingen: mensen het gevoel geven dat ze gezien worden, een hand op de schouder als iemand erdoorheen zit. Het verblijf in Veenhuizen is de eerste ervaring die mensen hebben met Nederland. Wat wij kunnen doen is die eerste indruk zo fijn mogelijk maken, en hun vertellen dat ze welkom zijn.’

VluchtelingenWerk Nederland staat asielzoekers en vluchtelingen bij vanaf het moment dat zij aankomen in Nederland, tot aan de integratie in de samenleving. Ook begeleiden we hen richting zelfredzaamheid. Duizenden vluchtelingen in Nederland zijn gescheiden van hun gezin. Zij raakten voor of tijdens de vlucht van elkaar verscheurd. VluchtelingenWerk begeleidt vluchtelingen tijdens hun gezinshereninigsprocedure. Pas wanneer je gezin veilig is, kun je je écht focussen op de toekomst. Lees hier alles over gezinshereniging.

Deel dit met anderen