Teamleider Dorien Ruiter: ‘Het wachten haalt alle kracht uit een mens’

Door een personeelstekort bij de IND zijn de wachttijden voorafgaand aan de asielprocedure opgelopen van enkele dagen naar 43 weken (waargenomen op dec. 2018). Gevolg: wanhoop en grote zorgen bij asielzoekers en propvolle opvanglocaties. Dorien Ruiter is teamleider bij VluchtelingenWerk in de deze maand geopende, tijdelijke opvanglocatie in Duinrell. 'Je ziet dat mensen hier al hun kracht verliezen.'

‘Als mensen vluchten, staan zij helemaal “aan”. Je moet zoveel kracht hebben om die tocht te maken. Hier in Nederland, eindelijk aangekomen op een veilige plek, vertellen ze over hun plannen: eerst hun gezin in veiligheid brengen door gezinshereniging aan te vragen, de kinderen weer naar school laten gaan, een baan zoeken en weer naar de toekomst kijken. Als iemand dat zegt denk ik: oké, hoe ga ik vertellen dat hij zijn vrouw en kinderen de komende twee jaar niet gaat zien?’

Eerst zie je ongeloof

‘Als mensen dan horen dat ze nog 43 weken moeten wachten voordat ze überhaupt een asielaanvraag kunnen doen, zie je eerst ongeloof. Ze zoeken vaak eerst iemand anders om het aan te vragen: bijvoorbeeld een andere collega of hun kamergenoot. Vooral wanneer mensen in verschillende stadia van hun procedure bij elkaar zitten, krijg je dan scheve gezichten. Waarom mag hij gezinshereniging aanvragen en moet ik nog bijna een jaar wachten op mijn eerste gesprek met de IND?’

Uitleggen wat niet uit te leggen is

‘Aan onze vrijwilligers de taak om die lastige vragen te beantwoorden. De opvangcentra hebben eerder zo vol gezeten, bijvoorbeeld in 2015. Toen kon je nog uitleggen dat het lange wachten kwam door de verhoogde instroom. Nu is dat anders. Mensen voelen zich in de steek gelaten: waarom zegt VluchtelingenWerk dat ze mij wil helpen als ze niets kunnen doen? Er is op zo’n locatie niemand die zich géén zorgen maakt om achtergebleven familieleden. Soms laten ze foto’s zien van gewonde kinderen. Dan denk ik: waar zijn die mensen nu die dit beleid hebben gemaakt? Laat hen maar eens uitleggen waarom deze situatie niet “urgent” is.’

‘Je ziet mensen afglijden’

‘Vrijwilligers van VluchtelingenWerk moeten dan ook behoorlijk sterk in hun schoenen staan. De locatie in Duinrell is een zogenoemde pre-pol-locatie. Heel simpel uitgelegd: hier zitten mensen alleen maar te wachten. Wij kunnen de bewoners uitleggen wat er gaat gebeuren en hen daarop voorbereiden. In het begin zijn mensen actief. Ze willen zelf een advocaat zoeken, alvast alle papieren in orde maken. Hoe meer weken er voorbij gaan, hoe meer je mensen ziet afglijden. Het wachten haalt alle kracht uit een mens.’

‘Om 2 uur ‘s nachts voor de deur’

‘Ik heb in het verleden weleens meegemaakt dat zo’n pre-pol werd omgevormd tot een gewone pol-locatie, zodat mensen er asiel konden aanvragen. Ondanks dat mensen dan misschien zouden horen dat ze geen asiel krijgen, was het feest tot diep in de nacht. Hoe vaag het ook klinkt: als de asielprocedure begint, ben je tenminste weer onderdeel van “iets”. Mensen die een status hadden gekregen, lagen soms om 2.00 uur ’s nachts al voor ons kantoor: om eindelijk gezinshereniging aan te vragen.’

  • In november 2018 sloegen wij alarm om de onacceptabel lange wachttijden voor asielzoekers. Onze oproep aan de staatssecretaris om orde op zaken te stellen werd gesteund door duizenden Nederlanders én verschillende politici. Het onderwerp werd besproken tijdens debatten en er werden kamervragen gesteld. We hebben de ontwikkelingen op een rij gezet.

Deel dit met anderen