In een baanbrekende zaak over drie homoseksuele mannen die asiel aanvroegen in Nederland, stelden de Nederlandse autoriteiten dat zij veilig konden terugkeren naar hun land van herkomst als zij hun seksuele gerichtheid verborgen, terwijl homoseksualiteit daar strafbaar was.

Samen met partners hebben wij dit aangevochten bij het Hof van Justitie van de Europese Unie. Het Hof oordeelde duidelijk: niemand mag worden verplicht zijn identiteit te verbergen om vervolging te ontlopen.

Tot 2023 eisten de Nederlandse autoriteiten dat de politieke overtuiging van een vluchteling een essentieel onderdeel van diens identiteit was. Hierdoor werd bescherming vaak geweigerd, ondanks een onveilige situatie voor de aanvrager.

Wij ondersteunden een zaak van een vrouw uit Soedan die in Nederland politiek actief was geworden. Zij nam deel aan demonstraties, moedigde andere vrouwen aan zich uit te spreken en uitte online kritiek op het Soedanese regime.

In nauwe samenwerking met haar advocaat bracht onze Commissie de zaak voor het Hof van Justitie van de Europese Unie. Het Hof oordeelde dat Nederland te strenge criteria toepaste. Deze uitspraak bracht de Nederlandse praktijk weer in lijn met het Vluchtelingenverdrag en versterkte de bescherming van politieke vluchtelingen. 

Jarenlang leefden asielzoekers in het kamp Moria in Griekenland in extreme overbevolking, zonder voldoende onderdak, gezondheidszorg of sanitaire voorzieningen. Na een verwoestende brand in 2020 raakten velen volledig onbeschermd.

Samen met partnerorganisaties dienden wij een third‑party intervention in bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Wij benadrukten het gebrek aan basisvoorzieningen en de lange asielprocedures waardoor gezinnen maanden of jaren gescheiden bleven.

In 2023 oordeelde het Hof dat de omstandigheden in Moria neerkwamen op een onmenselijke en vernederende behandeling. Dit was een belangrijke erkenning van de schade door structureel falen.

Frontex, het Europees Grens- en Kustwachtagentschap, werd lange tijd gezien als een organisatie die alleen technische en logistieke ondersteuning bood aan EU-lidstaten. Daardoor was het moeilijk om Frontex verantwoordelijk te houden voor betrokkenheid bij onrechtmatige operaties.

Wij ondersteunden een zaak van een Syrisch gezin dat onrechtmatig van Griekenland naar Turkije werd teruggestuurd met een vlucht uitgevoerd door Frontex. De zaak kwam voor de Grote Kamer van het Hof van Justitie van de Europese Unie.

In een baanbrekende uitspraak bevestigde het Hof voor het eerst dat Frontex aansprakelijk kan worden gehouden wanneer het zijn juridische verplichtingen niet nakomt. Deze uitspraak is extra belangrijk gezien de aanhoudende pushbacks aan de Europese buitengrenzen en de groeiende rol van Frontex onder het nieuwe EU-migratiepact.

In 2024 heeft de EU nieuwe asielwetgeving aangenomen. Deze regels moeten uiterlijk in de zomer van 2026 in alle lidstaten worden toegepast. Dit zal de asielstelsels in Nederland en in de rest van Europa ingrijpend veranderen. Wij volgen deze ontwikkelingen nauwgezet en ondernemen actie wanneer dat nodig is.

Bepaalde minderheidsgroepen lopen een verhoogd risico in hun land van herkomst vanwege hun groepskenmerken, zoals religieuze of etnische minderheden of politieke tegenstanders. Hoe wordt vastgesteld of deze groepen bij terugkeer blootstaan aan vervolging of onmenselijke behandeling? En zijn deze risicobeoordelingen in overeenstemming met de verplichtingen uit het Europees recht?

In 2024 is een nieuwe werkinstructie in werking getreden over hoe de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) de geloofwaardigheid van asielverklaringen beoordeelt. De vraag of deze werkwijze in lijn is met het Europees recht is voorgelegd aan het Europese Hof. Daarnaast speelt de vraag welke rol de rechter heeft: moet de rechter een zelfstandig oordeel kunnen vormen? Ook deze vraag ligt momenteel voor bij het Europese Hof.

Wanneer vluchtelingen in hun land van herkomst zijn gemarteld, laten zij vaak blijvende lichamelijke en psychische sporen zien. Volgens het Europees recht moeten autoriteiten medisch bewijs meewegen, zoals verklaringen van artsen die bevestigen dat er sprake is geweest van marteling. In de Nederlandse praktijk en rechtspraak krijgt dit type bewijs echter vaak te weinig gewicht, in strijd met het Europees recht

Begin 2025 heeft Polen de toegang tot asiel opgeschort voor bepaalde groepen die via Belarus het land binnenkomen. Dit is in strijd met het fundamentele recht om asiel aan te vragen volgens het EU-recht. Samen met onze Europese partners zetten wij ons in om ervoor te zorgen dat dit recht in de praktijk wordt gewaarborgd.