Jaarverslag 2017: Leiden

In Leiden zijn in 2017, in samenwerking met de gemeente, 158 statushouders gehuisvest. Daarmee heeft de gemeente een voorsprong van zes op de door het Rijk vastgestelde taakstelling.

  • 158 statushouders gehuisvest
  • 108 volwassenen, 50 kinderen
  • 86 mannen, 72 vrouwen
  • Veruit grootste groep: Syriërs (111)
  • 72 beschikbaar gestelde woningen

De taakstelling voor het gehele jaar 2017 was in totaal 152 personen. Door het huisvesten van 158 personen totaal, is de taakstelling voor 2017 dan ook behaald. Het is voor de derde maal op rij gelukt om de halfjaarlijkse taakstelling te behalen, een resultaat waar wij zeer trots op zijn. De voorsprong voor het jaar 2018 is dan ook +6.
In de woningen zaten gemiddeld 2,26 personen, hetgeen relatief laag is doordat er relatief veel alleenstaanden zijn gehuisvest. Aan het begin van 2017 zijn er meerdere statushouders komen te wonen in de Robijnhof te Leiden en in juli hebben 14 vluchtelingen onderdak gekregen aan het Avicennapad. Dat is een nieuwbouwproject waarbij Portaal, de gemeente Leiden en VluchtelingenWerk zeer goed en prettig hebben samengewerkt.
In het jaar 2017 is ook besloten te stoppen met de GVA te Leiden. De reden hiervoor is deels het behalen van de taakstelling, waardoor de noodzaak minder urgent was.
Opvallend aan de plaatsingen van het jaar 2017 ten opzichte van het jaar 2016 is dat de grote gezinnen ook vaak medische problematiek hadden. Hierdoor is er meer samenwerking geweest met oa de WMO om de huisvesting geschikt te maken. Dit heeft deels te maken dat 2016 vooral in het teken stond van het behalen van de taakstelling. De moeilijker te plaatsen gezinnen zijn alsnog in 2017 in Leiden gehuisvest.

Spreekuur/infopunt

Er bestaat een grote informatiebehoefte met betrekking tot de vaak complexe asielvraagstukken en (specifieke onderdelen van) de vreemdelingenwetgeving. Ook zijn er veel vragen over rechten en plichten van toegelaten vluchtelingen, over bijvoorbeeld taalonderwijs,inburgering en financiële zaken. Om alle in de gemeente wonende vluchtelingen goed te informeren hebben we infopunten en spreekuren waar we vragen beantwoorden en hen op weg helpen. Vaak kunnen we dat zelf, soms verwijzen we door naar andere voorzieningen en instanties.

  • 4497 contacten spreekuur/infopunt maatschappelijke begeleiding

Het kantoor is maandag tot en met vrijdag open van 9:00 uur tot en met 17:00 uur. Op deze uren is het mogelijk om voor de vrijwilligers afspraken te maken met de cliënten.
Gemiddeld werken er rond de 25 maatschappelijke begeleiders. Daarnaast zijn er gemiddeld 5 vrijwillige tolken die ondersteuning kunnen bieden in het Arabisch, Koerdisch en Tigrynha. Er waren in 2017 in totaal 6 stagiaires aanwezig.

In het jaar 2016 waren er totaal 3526 klantcontacten. Het jaar 2017 is een uitschieter met 4497 klantcontacten op het gebied van de Maatschappelijke begeleiding . Dit is deels het gevolg van het grote aantal plaatsingen in het jaar 2016 en dan vooral in de laatste paar maanden van het jaar 2016.
De vraagstelling van de klanten heeft vooral betrekking op het financiële vlak. Vooral het aanpassen van de Kinderopvangtoeslag door wisselende uren vanuit de Inburgering zorgde voor veel werk.

Juridische begeleiding/gezinshereniging

  • 184 cliënten begeleid of geïnformeerd
  • 844 contactmomenten

Onze juridische begeleiding en ondersteuning bij gezinshereniging is uniek. Onze mensen begeleiden vluchtelingen tijdens de asielprocedure, gezinsherenigingsprocedure, naturalisatie en meer. Komen de vrijwilligers en teamleiders er op de locatie niet uit dan nemen ze contact op met de Helpdesk van het Landelijk Bureau. Die Helpdesk bestaat uit een team juristen op gebied van asiel, integratie en consulenten landeninformatie.
Onze juridische begeleiding in de gemeente is voor personen die als asielzoeker naar Nederland gekomen zijn, die een (tijdelijke) vergunning hebben, die gehuisvest zijn in de gemeente en die verblijfsrechtelijke vragen hebben. Wij helpen bij onder meer het verkrijgen en/of verlengen van verblijfs- en reisdocumenten en we bewaken lopende procedures op termijnen en zorgvuldigheid. We zorgen er ook voor dat cliënten beschikken over informatie om bij afwijzing van de asielaanvraag een weloverwogen keuze te maken voor terugkeer, doormigratie of illegaliteit. We monitoren wat er gebeurt, signaleren trends en ontwikkelingen en rapporteren dat aan de gemeente.
Vluchtelingen die een verblijfsvergunning krijgen, hebben recht op hereniging met hun gezin (ouders, partners, kinderen). Meestal is de procedure al opgestart in de Centrale Opvang, in andere gevallen moet dat na vestiging in de gemeente nog gebeuren. Wat volgt is een bureaucratisch proces in de ervaring van mensen die nog niet ingeburgerd zijn en de weg nog niet weten. VluchtelingenWerk werkt volgens een stappenplan waarin de mutaties binnen de procedure maandelijks worden verwerkt. Het vergt uiterste zorgvuldigheid en veel tijd, en is voor reguliere instanties te kostbaar om uit te voeren.
In Leiden hebben we in 2017 totaal 194 cliënten uit de Leidse regio (waarvan ruim 100 uit Leiden zelf) begeleid en/of voorlichting gegeven over de volgende zaken:

-Gezinshereniging van volwassenen en Alleenstaande Minderjarige Vluchtelingen (AMV-ers)
-Verlenging verblijfsvergunning
-Naturalisatie/aanvraag ontheffing inburgering
-Terugkeer (middels AMIFprojecten: Een Nieuw Hoofdstuk en Met Opgeheven Hoofd)
-Herhaalde Asiel Aanvraag
-Aanvragen zelfstandige vergunning nareizigers, bijv. na een scheiding
-Aanvraag visa familiebezoek

Het aantal contactmomenten was 844

De eerste helft van het jaar betroffen de vragen nog vooral de aanvraag van gezinshereniging. De wachttijd voor een aanvraag door de IND in behandeling werd genomen was toen nog erg lang, 9 tot 12 maanden. Als de aanvraag in behandeling werd genomen werd voor Syrische vluchtelingen werden meestal snel en positief beschikt, omdat zij over de gevraagde documenten beschikten. We hebben echter van 2 cliënten vernomen dat zij naar Syrië zijn teruggekeerd vanwege de lange wachttijd van de gezinshereniging en zij hun familie niet langer alleen wilden laten.
De aanvraag van Eritrese vluchtelingen lopen veel langer en worden vaker afgewezen door het ontbreken van officiële documenten. Een positieve ontwikkeling is dat de IND sinds september 2017 ook kerkelijke trouw- en geboorte-aktes als bewijsstuk accepteert. Sindsdien zijn er al enkele positieve beschikkingen van Eritrese aanvragen binnengekomen en in andere zaken is DNA-onderzoek aangeboden om de gezinsband aan te tonen. Minder positief is dat de behandeltijd van de aanvragen weer oploopt, vanwege personeelstekort bij de IND.

Nieuwe aanvragen gezinshereniging kwamen voornamelijk van AMV-ers of zijn 2e aanvragen, nadat de eerste aanvraag is afgewezen vanwege gebrek aan documenten of geen contact met de familieleden.

De tweede helft van het jaar zagen we een toename van de andere vragen, zoals verlenging verblijfsvergunning en naturalisatie, maar ook om hulp bij de aanvraag van een visum voor familiebezoek van familieleden die nog in land van herkomst zijn. Deze aanvraag wordt eigenlijk nooit goedgekeurd omdat cliënten niet kunnen voldoen aan alle voorwaarden hiervoor. In een geval is een vluchteling daarom vertrokken naar Libanon om voor zijn zieke moeder te zorgen, hierbij zijn gezin in Nederland achterlatend.
Een groot aantal van de cliëntcontacten was met 10 zogenaamde uitgeprocedeerde cliënten. Een deel hiervan ging over terugkeer naar land van herkomst in de projecten Een Nieuw Hoofdstuk (predeparture counseling) en Met Opgeheven Hoofd (terugkeerproject). Eén persoon is in 2017 teruggekeerd naar Ethiopië en 2 cliënten zijn nog bezig met terugkeer naar Benin. Vier cliënten hebben alsnog een verblijfsvergunning gekregen, één persoon uit Leiderdorp op medische gronden en drie personen uit Leiden op grond van verblijf bij een familielid van een EU burger (het arrest van Chavez-Vilchez). In dit geval omdat hun kinderen de Nederlandse nationaliteit bezitten. Drie andere hebben besloten om te werken aan een herhaald asielverzoek. Eén persoon verblijft momenteel in de bed, bad, brood-opvang en wordt verder begeleid door Stichting Uitgeprocedeerde Vluchtelingen.
Verder kwamen nog uitgeprocedeerde asielzoekers uit andere locaties uit Nederland met vragen om hulp, vooral opvang, maar deze hebben we moeten doorverwijzen.
De teamleider juridisch beantwoordde ook vragen via telefoon of mail van medewerkers van andere VW-locaties, externe organisaties, vrienden van vluchtelingen, enz

Contact met andere organisaties: De juridisch teamleider maakte in 2017 deel uit van de BeroepenVeld Commissie SJD van de Hogeschool Leiden, welke bespreekt of het curriculum van de opleiding aansluit bij het werkveld. Zij nam ook deel aan het lokaal terugkeer overleg, georganiseerd door de gemeente Leiden, waarin uitgeprocedeerde cliënten worden besproken. Daaraan nemen ook IND, DT&V en Stuv deel. Daarnaast is de teamleider lid van de adviescommissie van Stichting Urgente Noden, waar aanvragen gedaan kunnen worden voor financiële bijdragen als men buiten schuld in financiële problemen is gekomen, maar ook voor bijdragen in legeskosten van juridische aanvragen en ticketkosten van nareizigers.

Tenslotte neemt zij ook deel aan het Stadsoverleg, een sociaal juridisch overleg, georganiseerd door het Juridsche loket, waaraan de advocaat Jos Hemelaar en diverse organisaties aan deelnemen.

Voorlichting, belangenbehartiging en samenwerking

  • 63 voorlichtingslessen op scholen

VluchtelingenWerk signaleert wanneer er obstakels of knelpunten zijn voor succesvolle integratie. Deze obstakels kunnen ontstaan door leemtes in het aanbod aan voorzieningen, maar ook door de persoonlijke omstandigheden van de vluchteling. Ook signaleert Vluchtelingenwerk het niet juist toepassen van wet- en regelgeving of de leemtes en uitsluitingsmechanismen daarin – alsmede discriminatie, en onderneemt daarop actie. VluchtelingenWerk Leiden beantwoordt daarnaast publieksvragen en geeft voorlichting om het draagvlak in de samenleving voor opvang en integratie van vluchtelingen te behouden/vergroten. Om dat draagvlak zo groot mogelijk te houden zoeken we ook samenwerking met andere lokale organisaties.

Het afgelopen jaar heeft VluchtelingenWerk in Leiden een open dag gehouden voor alle maatschappelijke partners. Het doel van de middag was om duidelijkheid te geven aan onze partnerorganisaties over onze werkzaamheden. Het was een zeer druk bezochte middag en heeft tot goede contacten geleid.

Sinds 2009 wordt met succes voorlichting op scholen verzorgd, met name gericht op scholieren en studenten van 16 jaar en ouder. Dat er inmiddels met diverse scholen en docenten vaste contacten zijn ontstaan, bevestigt dat de vorm, waarin de voorlichting wordt verzorgd, aanspreekt. Naast het voortgezet onderwijs, van VMBO tot VWO/gymnasium, zijn er ook vaste contacten ontstaan met MBO, HBO en universiteit.

De vorm en inhoud van de voorlichting worden afgesteld op de groep scholieren of studenten aan wie die voorlichting wordt gegeven. Naast voorlichtingslessen in het Nederlands worden ook lessen in het Engels verzorgd. Vorig jaar 3 keer.
In de lessen wordt ingegaan op wat vluchten voor betrokkenen betekent en wordt beoogd het begrip voor vluchtelingen te versterken. Er wordt naar gestreefd dat in alle lessen een vluchteling zelf zijn, of haar verhaal vertelt. Dat maakt de meeste indruk blijkt in de praktijk.
In totaal hebben we in 2017 weer 63 lessen kunnen verzorgen, waarvan 26 in Leiden, maar ook in omliggende gemeenten en in Amersfoort (gymnasium), Den Haag (lyceum) en één aan de Erasmusuniversiteit in Rotterdam.
Een enkele keer wordt voorlichting verzorgd aan een specifiek gezelschap, zoals vorig jaar aan de Lions.

Maatschappelijke begeleiding

Onze maatschappelijke begeleiders helpen statushouders bij het regelen van de belangrijkste zaken bij de eerste vestiging in de gemeente. Denk daarbij aan praktische hulp bij woninginrichting, aansluiting telefoon en televisie, inschrijving bij huisarts, tandarts, apotheek en consultatiebureau, het wegwijs maken in de sociale kaart van de gemeente, het aanmelden bij een peuterspeelzaal, basisschool, middelbare school en hulp bij een aanvraag bij DUO. Maar ook aan begeleiding bij aanvragen huur- en zorgtoeslagen, begeleiding bij kwijtscheldingsaanvragen en begeleiding bij inschrijving UWV.
Onze maatschappelijke begeleiding (mb) is er op gericht dat cliënten zo snel mogelijk zelfredzaam worden en participeren in de samenleving. De cliënt krijgt ondersteuning bij het behalen van het inburgeringsexamen en wordt gecoacht om eigen materiële, immateriële en psychosociale problemen op te lossen.
Onze begeleiders zijn veelal ook het best in staat – door hun goede contacten met de cliënten – om de leefsituatie en mogelijkheden van de statushouder te inventariseren. Ze kunnen doorverwijzen als er (juridische) zaken mislopen, ze signaleren en rapporteren als er op wat voor een vlak dan ook stagnatie optreedt.

  • 108 gestarte trajecten mb, eerste jaar
  • 252 gestarte trajecten mb, tweede jaar

Het afgelopen jaar stond deels in het teken van de integratie van de vluchtelingen uit 2016 en tegelijk ook aan het opstarten van de vluchtelingen uit 2017. 2017 was het eerste jaar dat er ook sprake is van gemiddeld één jaar maatschappelijke begeleiding in plaats van een twee jaar durend traject.
Er vindt met regelmaat contact plaatst tussen de maatschappelijke begeleiders en de vluchtelingen. Wel is het zo dat de drukte en de hoeveelheid wisselingen in de vrijwilligers ervoor zorgen dat het contact helaas in sommige gevallen niet verder komt dat het oplossen van de primaire problematiek.

Aanvullende Dienstverlening

ROA-woningen: VluchtelingenWerk Leiden beheert de ROA panden namens de gemeente Leiden. Het afgelopen jaar hebben er geen mutaties plaatsgevonden op dit gebied. Ten tijde van het verslag schrijven, zijn er nog 4 woningen aangemerkt in Leiden. In deze woningen zijn 8 personen woonachtig.

Gezien het verleden van de panden en de bewoners, gaat het niet lukken om deze bewoners onderling te herplaatsen om zo panden leeg te maken. Het is het streven om in 2018 voor deze huidige bewoners andere woonruimte te zoeken. Dit zal in overleg met de woningcorporaties plaats moeten vinden. De gemeente Leiden heeft samen met VluchtelingenWerk al stappen gezet om dit bespreekbaar te maken met de corporaties.

Bijzondere acties en activiteiten, eigen initiatieven

- Het afgelopen jaar hebben wij samen met Sticthing HIP/ Voor Elkaar Leiden voor ongeveer 60 gezinnen een leuke sinterklaasavond georganiseerd. Zij kregen bezoek van hulp Pieten die kadootjes hadden.
- Samen met Stichting We Are Leiden is er een zaterdagmiddag in augustus georganiseerd die in het teken stond van kennismaking. 150 Leidenaars zijn samen gebracht met 150 nieuwe Leidenaars (waaronder 50 vluchtelingen). Hier zijn meerdere mooie ontmoetingen uit voorgekomen.
- Op Wereldvluchtelingendag hebben we een open dag voor onze partners gehouden in de Bakkerij. Ruim 50 belangstellenden maakten kennis met het vluchtverhaal van een (ex)vluchteling, en werden rondgeleid bij onze maatschappelijk begeleiding en juridische begeleiding door andere vluchtelingen/medewerkers

VIP (Vluchtelingen Investeren in Participeren) en Arbeidsparticipatie

VIP, Vluchtelingen investeren in Participeren, is gericht op het ondersteunen van vluchtelingen bij het vinden van hun weg richting werk en/of opleiding. In het project VIP , gefinancierd door het Europese fonds AMIF, zijn in de periode 2016-2017 in Leiden 13 deelnemers gestart. Om het VIP traject succesvol af te ronden moet de training gevolgd en praktische werkervaring opgedaan zijn. In Leiden hebben alle 13 deelnemers de VIP met succes afgerond.

  • 13 deelnemers aan VIP-traject

De VIP aanpak bestaat uit twee componenten, een groepstraining, waarbinnen de statushouders onderzoekt welke mogelijkheden er voor hem of haar openstaan in Nederland, leert hoe de arbeidsmarkt in Nederland in elkaar steekt en waarbinnen hij of zij oefent op de vaardigheden die op de arbeidsmarkt nodig zijn. Het tweede component is individuele arbeidscoaching door vrijwilligers. Deze coaches helpen bij het huiswerk van de groepstraining, helpen met het maken van een CV en helpen met solliciteren, zetten hun netwerk in om baankansen te creëren, oefenen gesprekken, zoeken opleidingen, helpen bij aanmeldingen, kortom gaan aan de slag om alle obstakels, beren en onduidelijkheden die de statushouder op weg naar werk tegenkomt, te lijf te gaan. Vragen die onder andere aan de orde komen zijn: welke (aanvullende) opleiding heb ik nodig? Hoe schrijf ik mij in bij een uitzendbureau? Hoe solliciteer ik via een website? Maar ook: hoe zorg ik dat mijn zieke kind de zorg krijgt die het nodig heeft als ik aan het werk ben en: Wat moet ik kiezen als er zoveel opties zijn? In de huidige arbeidsmarkt is het inzetten van netwerk van groot belang. De vrijwilligers van VluchtelingenWerk zijn voor statushouders het netwerk, waarmee de connectie naar een werkgever wordt gelegd, die naast je staat als je, letterlijk of figuurlijk, de drempel bij een werkgever over moet. Met de individuele, persoonlijke benadering voelen de statushouders zich gekend, en dat geeft motivatie om door te zetten.

VIP 2016 – 2017 leverde tot dusver dit op:

  • 1 deelnemer startte een opleiding
  • 4 deelnemers vonden een vaste baan
  • 3 deelnemers hebben een stageplek of doen vrijwilligerswerk
  • 3 deelnemers zitten nu in een traject van de gemeente
  • 2 deelnemers zijn nog steeds met hun arbeidscoach op zoek.

De deelnemers blijken stuk voor stuk doorzetters. Slagen doe je niet in een keer, er worden stages gelopen, sollicitaties gedaan en afwijzingen verwerkt. De VIP trainingen stimuleert de intrinsieke motivatie van de statushouders, waardoor de statushouders tegenslagen en afwijzingen omzetten in succes. We kunnen met trots vertellen dat een statushouder een baan vond als onderwaterlasser in Groningen, een als ingenieur, een ander zichzelf omschoolt richting zonne-energie en een VIP’per werk vond als sushimaker.

Inburgering

Inburgeraars kunnen bij VluchtelingenWerk Zuidwest-Nederland terecht voor taallessen en de voorbereiding op het inburgerings- (inclusief alfabetisering) en het staatsexamen NT2. Door onze ruime ervaring met vluchtelingen weten we als geen ander hoe belangrijk de voorbereiding op het inburgeringsexamen is. We bieden daarom een inburgeringstraject op maat.
VluchtelingenWerk organiseerde het inburgeringsaanbod (alfabetiserings-, inburgerings- of staatsexamenlessen) in veel gemeenten in Zuid-Holland en Zeeland voor het vierde jaar op rij in samenwerking met Nltraining. Op de leslocaties zijn teamleiders Inburgering werkzaam. Zij kennen de cursisten en bieden een intensieve begeleiding. Hierdoor kunnen diverse problemen worden voorkomen. Zo is er goed zicht op de inburgeringstermijnen en kunnen verlengingen op tijd worden aangevraagd en boetes worden voorkomen. Er wordt gestreefd naar een uitstroom op een zo hoog mogelijk niveau.
Cursisten krijgen een persoonlijke taalcoach – een vrijwilliger van VluchtelingenWerk. Met die coach kunnen zij extra oefenen. Tijdens de klassikale lessen is een vrijwillige klassenassistent actief voor extra begeleiding en aandacht.

  • 149 cursisten
  • 58 procent man, 42 procent vrouw

VluchtelingenWerk was ook in Leiden betrokken bij het inburgeringsaanbod. Op de leslocatie in Leiden beschikken we tevens over een Open Leercentrum waar onze cursisten onder begeleiding van een getrainde vrijwilliger extra kunnen komen oefenen.
Verder werden in het kader van het participatief leren excursies georganiseerd. In samenspraak met onze cursisten zijn onder andere excursies gerealiseerd naar: Molen de Valk, het Museum voor Volkenkunde, Amsterdam, Madurodam, het taalcafé en de bibliotheek.
In 2017 volgden 149 cursisten de inburgeringslessen op onze locatie in Leiden. Hiervan was 58% man en 42 % vrouw. De meeste cursisten waren afkomstig uit Syrië, Eritrea, Afghanistan en Irak.

Ons team in Leiden

Aan het begin van 2017 waren er twee betaalde krachten aanwezig voor de Taakstelling Huisvesting. Er waren drie betaalde krachten aanwezig voor de Maatschappelijke begeleiding en er was één betaalde kracht aanwezig voor de ondersteuning van het vrijwilligersbeleid. Verder waren er twee administratieve krachten aanwezig.
Per 1 januari 2018 is er één betaalde kracht aanwezig voor de Taakstelling Huisvesting en is er één betaalde kracht aanwezig voor de Maatschappelijke Begeleiding. Beide hebben nu dezelfde teamleider, die zijn werkzaamheden over beide teams verdeeld. Er is nog één administratieve kracht aanwezig.

Er wordt actief geworven naar vrijwilligers op de site en ook bij stagemarkten is VluchtelingenWerk aanwezig.
Het aantal stagiaires bedraagt op dit moment 7 personen. Zij krijgen, net zoals alle andere vrijwilligers, een basiscursus. Verder zijn er nog cursussen, zoals omgaan met dwingend gedrag of omgaan met partnerorganisaties. Op deze manier krijgen de vrijwilligers de tools die zij nodig hebben voor het uitvoeren van de werkzaamheden.

VluchtelingenWerk Leiden maakt deel uit van de stichting VluchtelingenWerk Zuidwest-Nederland. Klik op de afbeelding voor het Jaarverslag van de stichting.