Leiden: Jaarverslag 2019

In Leiden zijn in 2019, in samenwerking met de gemeente, 92 statushouders gehuisvest. Lees hier wat wij, met al onze geweldige vrijwilligers en de samenwerkingspartners, in de gemeente deden.

  • 92 statushouders gehuisvest
  • 60 volwassenen, 32 kinderen
  • 29 (volwassen) mannen, 31 vrouwen
  • grootste groep: Syrië (31)
  • 45 beschikbaar gestelde woningen

De taakstelling voor 2019 is helaas niet behaald. Als je alleen naar de cijfers van de taakstelling van 2019 kijkt dan heeft Leiden wel de taakstelling gehaald. De achterstand van 2018 telt ook mee en die is ingelopen van 22 naar 16. Een belangrijke reden voor het niet behalen van de taakstelling is het lage aanbod van woningen. De resterende 16 te te huisvesten statushouders worden meegeteld voor de taakstelling van de eerste helft van 2020.

Spreekuur/infopunt

Er bestaat een grote informatiebehoefte met betrekking tot de vaak complexe asielvraagstukken en (specifieke onderdelen van) de vreemdelingenwetgeving. Ook zijn er veel vragen over rechten en plichten van toegelaten vluchtelingen, over bijvoorbeeld taalonderwijs en inburgering. Daarnaast hebben statushouders vaak urgente vragen op het gebied van bijvoorbeeld belasting, toeslagen, zorg, huisvesting, werk en financiën.
Om alle in de gemeente wonende vluchtelingen goed te informeren hebben we infopunten en spreekuren waar we vragen beantwoorden en hen op weg helpen. De ondersteuning bestaat soms uit een doorverwijzing, soms uit praktische hulp of een combinatie van beide. De wijze waarop dit gebeurt, is altijd gericht op versterking van de zelfredzaamheid.
Het infopunt is er ook voor lokale belanghebbenden en belangstellenden, zoals inwoners uit de gemeente met vragen over vluchtelingen, statushouders en gerelateerde zaken.

  • 244 bezoekers aan onze spreekuren

Het spreekuur infopunt is bedoeld voor de cliënten die tijdens hun begeleiding ergens tegenaan lopen en niet kunnen wachten op hun eerstvolgende afspraak. Ten opzichte van vorig jaar is er een duidelijke daling te zien. Dit is deels te verklaren door de verminderde instroom en deels door het groot aantal afgeronde dossiers. Het spreekuur heeft, behalve een inloopmoment voor onze oud cliënten, ook een informerende rol voor de stadsgenoten. Ook zijn we aan het onderzoeken om een spreekuur te draaien in een van de buurtgebouwen van de sociale wijkteams.

Monitoring verblijf (juridische begeleiding/gezinshereniging)

Onze juridische begeleiding van statushouders is uniek. Onze medewerkers begeleiden vluchtelingen in het azc, maar ook later in de gemeenten waarin ze worden gehuisvest. In het hele traject, van A tot Z, van aankomst tot zelfredzaamheid.
Onze juridische begeleiding behelst de asielprocedure, gezinsherenigingsprocedure, naturalisatie en alles wat er verder nog geregeld moet worden. Komen onze juridische vrijwilligers en beroepskrachten ergens niet uit? Dan nemen ze contact op met de Helpdesk van het Landelijk Bureau. De Helpdesk bestaat uit een team juristen op gebied van asiel en integratie en consulenten landeninformatie. Vanuit het Landelijk Bureau worden ook contacten onderhouden met ambassades, IND en IOM. Ook is er ondersteuning op het gebied van financiering van bijvoorbeeld identiteitsonderzoek, reiskosten, paspoorten en laissez passers.
De juridische begeleiding van VluchtelingenWerk in de gemeente is er voor personen die als asielzoeker naar Nederland gekomen zijn, die een (tijdelijke) vergunning hebben, gehuisvest zijn in de gemeente en verblijfsrechtelijke vragen hebben. De statushouder heeft na aankomst in de gemeente een tijdelijke verblijfsvergunning. Deze verloopt na enige tijd en dient in de meeste gevallen te worden verlengd.

Er zijn twee spreekuren juridisch bij VluchtelingenWerk Leiden, op dinsdag en donderdag van 10.00 tot 12.00 uur. Na de zomer van 2019 hebben we alleen het spreekuur juridisch op de donderdag voortgezet wegens te weinig ervaren vrijwilligers. In 2020 herstarten we weer een tweede spreekuur. Hier kunnen vluchtelingen ook na hun begeleidingstraject Integratie terecht met vragen betreffende hun verblijfsvergunning. Dit kan gaan over gezinshereniging, verlenging of omzetting naar een vergunning voor onbepaalde tijd, maar ook over de voorbereiding van een aanvraag van naturalisatie of aanvraag vrijstelling/ontheffing van het inburgeringsexamen.
Naast statushouders kunnen ook uitgeprocedeerde of ongedocumenteerde asielzoekers terecht op het juridisch spreekuur. Er wordt dan gekeken naar mogelijkheden voor een herhaalde asielaanvraag. Daartoe wordt een Vluchtverhaal Analyse gemaakt, waarbij wordt geïnventariseerd of er nieuwe feiten zijn in de situatie van cliënt of in land van herkomst. In 2019 hebben we een lichte stijging gezien van het aantal aanvragen verlengingen verblijfsvergunningen. Deze trend zal zich in 2020 voortzetten.

  • In 2019 hebben 220 bezoekers zich gemeld bij het spreekuur juridisch

Vluchtelingen die een verblijfsvergunning krijgen, hebben recht op hereniging met hun gezin (ouders, partners, kinderen). Meestal is de procedure al opgestart in de Centrale Opvang, in andere gevallen moet dat na vestiging in de gemeente nog gebeuren. De juridische procedure bij gezinshereniging is zeer complex, steeds aan verandering onderhevig, bureaucratisch en tijdrovend. Het vergt uiterste zorgvuldigheid, veel tijd en is voor reguliere instanties te kostbaar om uit te voeren.

De juridische begeleiding draagt bij aan het integratieproces. Zolang een statushouder nog niet herenigd is met zijn of haar gezin, is het moeilijk om een nieuwe start te maken in Nederland. Daarnaast dragen de gezinsherenigingen bij aan de realisatie van de gemeentelijke huisvestingstaakstelling.

  • 2 nieuwe dossiers gezinshereniging
  • totaal aantal dossiers 16
  • aantal afgeronde dossiers: 9

De trend van het afgelopen jaar heeft zich doorgezet. Het aantal gezinsherenigers is niet toegenomen, maar de complexiteit wel. Het gaat in het merendeel om Eritrese gezinsherenigers waarvan de procedures gemiddeld langer duren. Dit heeft onder andere te maken met het gebrek aan legitimatiepapieren uit het land van herkomst. Een andere oorzaak voor het lage aantal gezinshereniging dossiers is de lange verblijfsduur van  statushouders in de Centrale Opvang.

Samenwerking, voorlichting en belangenbehartiging

VluchtelingenWerk signaleert wanneer er obstakels of knelpunten zijn voor succesvolle integratie. Deze obstakels kunnen ontstaan door leemtes in het aanbod aan voorzieningen, maar ook door de persoonlijke omstandigheden van de vluchteling. Ook signaleert VluchtelingenWerk het niet juist toepassen van wet- en regelgeving of de leemtes en uitsluitingsmechanismen daarin – alsmede discriminatie, en onderneemt daarop actie. VluchtelingenWerk locatie Leiden beantwoordt daarnaast publieksvragen en geeft voorlichting om het draagvlak in de samenleving voor opvang en integratie van vluchtelingen te behouden/vergroten. Om dat draagvlak zo groot mogelijk te houden wordt nadrukkelijk samengewerkt met de gemeente en andere lokale organisaties.
De maatschappelijke begeleiding is slechts één onderdeel van de opbouw van het nieuwe bestaan van de statushouders in Leiden. Ook volgen zij een uitgebreid programma vanuit JAS, een onderdeel vanuit de gemeente Leiden zelf. Er is sprake van een goede verstandhouding en samenwerking met JAS. Met regelmaat vindt er overleg en uitwisseling plaats over cliëntzaken en ook over andere aandachtsgebieden om gezamenlijk de integratie zo goed mogelijk te laten verlopen.

Naast JAS heeft Vluchtelingenwerk regelmaat overleg met het JGT en CJG over doorverwijzingen en actuele stand van zaken en het bespreken van signalen. Ditzelfde geldt voor het contact met de Voedselbank. Ook neemt VluchtelingenWerk locatie Leiden deel aan het Baron van Münchausen overleg.

Ook vindt er overleg plaats met andere organisaties over een bepaalde casuïstiek, het gaat hierbij om contacten met het Sociaal Wijkteam, Jeugd en Gezins Team, Humanitas. COC Leiden, SUN Leiden, Veilig Thuis en de politie Leiden.

Het afgelopen jaar hebben er ook voorlichtingen plaatsgevonden vanuit VluchtelingenWerk. Het gaat hierbij om voorlichtingen aan de Universiteit Leiden, de jongeren van M25, het Sociaal Wijkteam in de Mors en aan de klantmanagers van JAS.

Maatschappelijke begeleiding

  • 60 gestarte trajecten mb, eerste jaar
  • 420 contactmomenten vanuit Coaching Vestiging
  • 1087 contactmomenten vanuit Coaching Integratie

Wanneer vluchtelingen naar hun eigen woning in de gemeente verhuizen, komt er ontzettend veel op hen af: verhuizen naar een onbekende stad of dorp, snel de Nederlandse taal leren en de weg vinden in een doolhof van regelgeving. Ook moeten vluchtelingen zelf een inburgeringscursus regelen en op zoek naar werk. De maatschappelijke begeleiders van VluchtelingenWerk staan vluchtelingen bij in deze roerige periode en helpen bij hun integratie in de Nederlandse samenleving.
Dat begint op dag 1 als de statushouder in zijn of haar nieuwe woonplaats arriveert. De begeleiding start soms al vóór het tekenen van het huurcontract. Vrijwilligers helpen vluchtelingen met alle praktische regelzaken. Denk bijvoorbeeld aan hulp bij de woninginrichting, aansluiting telefoon en televisie, inschrijving bij huisarts, tandarts, apotheek en consultatiebureau. Maar ook aan het het wegwijs maken in de sociale kaart van de gemeente, het aanmelden bij een peuterspeelzaal, basisschool, middelbare school en hulp bij een aanvraag bij DUO. Daarnaast begeleiden onze medewerkers bij het aanvragen van huur- en zorgtoeslagen, kwijtscheldingsaanvragen en bij inschrijving bij het UWV.

De begeleiding gaat echter verder dan praktische zaken alleen. Samen met de maatschappelijk begeleider vindt de vluchteling de weg in zijn nieuwe woonplaats en in de Nederlandse samenleving. Ook wordt veel aandacht besteed aan het vergroten van het sociale netwerk en de zelfredzaamheid van de vluchteling, zodat zij sneller zelfstandig kunnen werken aan hun nieuwe toekomst.
Onze maatschappelijk begeleiders stuiten - door het intensieve, persoonlijke contact - op problemen die belemmerend kunnen werken op het pad naar een nieuwe toekomst. Zo kampen veel vluchtelingen met stress, psychische problemen en maken ze zich zorgen over achtergebleven familieleden. Ook spelen cultuurverschillen een rol, net als wantrouwen tegenover overheidsbeambten. Onze medewerkers kunnen doorverwijzen als er (juridische) zaken mislopen, ze signaleren en rapporteren als er op wat voor een vlak ook stagnatie optreedt.

Het doel van onze maatschappelijke begeleiding is - in grote lijnen - dat de cliënt leert zelfstandig gebruik te maken van alle voorzieningen, in staat is daarin zelf keuzes te maken en uiteindelijk een nieuw leven in de gemeente kan opbouwen als volwaardig participerend burger.
De pijlers hierbij zijn :

  1. Participatie (onderwijs, opleiding, werk, sport, gezondheidszorg etc.)
  2. Communicatie ( Nederlands spreken, contact met omgeving etc.)
  3. Emancipatie ( Eigen keuzes maken, eigen plek in de samenleving vinden)

De begeleiding vanuit VluchtelingenWerk is gemiddeld voor de duur van één jaar. Dat betekent dat er per statushouder wordt bekeken of de persoon in staat is om na één jaar zelfstandig de weg te vinden, of dat er nog wat extra ondersteuning nodig is vanuit VluchtelingenWerk. Wij nodigen de cliënt uit voor een eindgesprek en indien nodig vindt er een warme overdracht plaats naar het sociale wijkteam.

Met Opgeheven Hoofd

In het project Met Opgeheven Hoofd 2 biedt VluchtelingenWerk counseling en terugkeerbegeleiding aan (afgewezen) asielzoekers. In gesprekken met een counselor komen opties voor de toekomst aan bod. Er is ruim aandacht om praktische en emotionele belemmeringen te bespreken. Asielzoekers die terugkeer overwegen, kunnen hun vragen stellen aan onze lokale partnerorganisaties in hun land van herkomst. Zo kunnen asielzoekers een geïnformeerde beslissing maken over hun toekomst. Als asielzoekers kiezen voor zelfstandige terugkeer, geven wij informatie over de verschillende terugkeerorganisaties in Nederland, waaronder ons eigen terugkeerproject. VluchtelingenWerk vindt het belangrijk dat wordt gemonitord hoe het terugkeerders vergaat. Daarom houden zowel de Consulent Landen van Herkomst en de partnerorganisatie contact met terugkeerders tot een jaar na aankomst. In Leiden wordt er samengewerkt met diverse organisaties zoals Stichting Uitgeprocedeerde Asielzoekers en de Bakkerij.
In 2019 zijn er in Leiden elf cliënten in beeld gekomen bij het project. Hiervan hebben er vijf cliënten tijdens de intakeprocedure afgezien van een counselingstraject. Deze cliënten hadden een andere hulpvraag; namelijk een vraag voor opvang of voor het opnieuw starten van een juridische procedure.
Zes cliënten hebben een counselingstraject doorlopen en één cliënt heeft na een counselingstraject gekozen voor vrijwillige terugkeer naar het land van herkomst.

  • Aantal cliënten: 13
  • Intakefase counselling: 5
  • Counsellingstraject: 6
  • Terugkeer: 1

Euro-Wijzer

Financiën op orde hebben is essentieel voor een goede start in Nederland. Vluchtelingen behoren tot de risicogroep die in schulden terecht kan komen. VluchtelingenWerk wil voorkomen dat vluchtelingen problematische schulden krijgen. Immers, een gezonde financiële situatie is onmisbaar voor een goede integratie. VluchtelingenWerk heeft samen met het Nibud de methode Euro-Wijzer ontwikkeld om de financiële zelfredzaamheid bij statushouders te vergroten.
In 2019 heeft VluchtelingenWerk grote stappen gezet om de methode Euro-Wijzer binnen de organisatie te verduurzamen. Een onderdeel van deze verduurzaming is de training Euro-Wijzer voor MB, om zo de methode onderdeel te laten zijn van de maatschappelijke begeleiding. Deze training, bestaande uit 2 dagdelen, is structureel opgenomen in ons trainingsprogramma voor vrijwilligers.
Daarnaast kan aanvullend de groepscursus 'Omgaan met Geld in Nederland' en individuele budgetbegeleiding worden ingezet. Deze cursus is speciaal ontwikkeld voor vluchtelingen, bestaat uit vier tot acht dagdelen en omvat verschillende modules. Er wordt rekening gehouden met de beperkte beheersing van de Nederlandse taal of laaggeletterheid, bijvoorbeeld door de inzet van veel beeldmateriaal, materiaal in eigen taal en indien nodig, de inzet van tolken.
Bij voorkeur wordt de training zo vroegtijdig mogelijk ingezet om financiële problemen te voorkomen. Er is ook een speciale module voor jongeren beschikbaar.

In Leiden zijn vier medewerkers het afgelopen jaar getraind op het gebied van Euro-Wijzer. In de maanden oktober en november hebben er gesprekken plaats gevonden tussen de projectleider van JAS en de senior teamleider samen met de projectleider van Euro-Wijzer. Dit heeft geresulteerd in een afspraak om een pilot Cursus Omgaan met Geld te gaan starten in januari 2020. Op het moment van schrijven heeft de eerste cursusdag plaatsgevonden.

Voedselbank

In 2019 hebben wij 44 huishoudens aangemeld bij de Voedselbank. Dit zijn de statushouders die net in Leiden zijn komen te wonen en nog wachten op hun toekenning van de toeslagen.

Inburgering

Inburgeraars kunnen bij VluchtelingenWerk Zuidwest-Nederland terecht voor taallessen en de voorbereiding op het inburgeringsexamen(inclusief alfabetisering) en het staatsexamen NT2. Door onze ruime ervaring met vluchtelingen weten we als geen ander hoe belangrijk de voorbereiding op het inburgeringsexamen is.
VluchtelingenWerk Zuidwest-Nederland geeft de cursisten tijdens het inburgeringstraject veel persoonlijke aandacht. Teamleiders op de leslocaties kennen alle cursisten goed en houden nauwlettend in de gaten of zij op het juiste en hoogst haalbare niveau de lessen volgen. Ook bewaken ze de gestelde termijnen en zorgen ze ervoor dat de cursisten op tijd aan hun inburgeringsplicht voldoen. In de klas zijn, naast de docent, extra klassenassistenten actief, zodat er voldoende aandacht en begeleiding is voor iedereen. Tevens krijgen de cursisten iedere week bezoek van een taalcoach om extra te oefenen met de Nederlandse taal. Tenslotte hebben wij op enkele leslocaties een Open Leercentrum waar onze cursisten gratis, en onder begeleiding van getrainde vrijwilligers, buiten de lessen om extra kunnen oefenen.

Zo bereiden wij onze cursisten optimaal voor op het examen!

De inburgering van VluchtelingenWerk Zuidwest-Nederland scoort hoge cijfers. Bij de laatste rapportage van het onafhankelijk kwaliteits- en kennisinstituut Blik op Werk kreeg onze inburgering het prachtige rapportcijfer 8,3. In de groep lager opgeleiden is ons slagingspercentage met 71 procent liefst 13 procent hoger dan de norm. Bij de hoger opgeleiden slaagt bij ons 94 procent, hetgeen 30 procent hoger is dan de norm.
VluchtelingenWerk biedt lessen Inburgering op tien locaties in Zuid-Holland (van Noord naar Zuid: Leiden, Leidschendam-Voorburg, Zoetermeer, Delft, Westland, Rotterdam, Schiedam, Vlaardingen, Nissewaard, Gorinchem). Inburgeraars kunnen er terecht voor taallessen en de voorbereiding op het inburgeringsexamen (inclusief alfabetisering) en het staatsexamen NT2. Zelfs op niveau B2 in Delft, in samenwerking met de TU Delft. Op de tien leslocaties volgen jaarlijks rond de 1300 cursisten uit pakweg vijftig landen hun lessen.

In 2019 hebben in totaal 132 cursisten les gevolgd op de inburgeringslocatie in Leiden. We hebben in dit jaar een groei doorgemaakt en zijn van 4 naar 6 lesgroepen gegroeid.
In Leiden bieden we lessen aan op twee verschillende niveaus: Alfabetisering en Inburgering (uitstroomniveau A2). Van de 132 cursisten volgden 64 cursisten het inburgeringstraject en 68 cursisten het alfabetiseringstraject.
Ook zijn er twee ONA (Oriëntatie op de Nederlandse Arbeidsmarkt) modules gegeven aan cursisten die bijna klaar zijn met het inburgeringstraject of die al goed op weg zijn.

Onder de cursisten waren 14 nationaliteiten vertegenwoordigd. Het merendeel van de cursisten was afkomstig uit Syrië en Eritrea. Niet alleen statushouders volgden de lessen maar ook een klein aantal inburgeringsplichtigen zonder vluchtelingenachtergrond (cursisten uit Thailand, Marokko en Vietnam).
Meer dan de helft van de cursisten die in 2019 in Leiden de lessen volgde was woonachtig in Leiden. De andere helft was woonachtig in Voorschoten, Leiderdorp, Katwijk, Zoeterwoude, Oegstgeest, Oude Wetering en Roelofarendsveen.
In de klas zijn, naast de docent, extra klassenassistenten actief, zodat er voldoende aandacht en begeleiding is voor iedereen. Tevens worden alle cursisten gekoppeld aan een taalcoach om extra te oefenen met de Nederlandse taal. Tenslotte hebben wij op de leslocatie in Leiden een Open Leercentrum (OLC) waar onze cursisten gratis, en onder begeleiding van getrainde vrijwilligers, buiten de lessen om extra kunnen oefenen. Er waren 58 vrijwilligers actief betrokken als taalcoach, klassenassistent, intaker of OLC vrijwilliger.
Buiten de lessen om werden ook in het kader van participatief leren regelmatig kleine uitstapjes georganiseerd, zoals een bezoek aan het Centraal Station in Leiden, het museum voor Volkenkunde, het taalcafé en de bibliotheek en de viering van het Leids Ontzet.

Ook in 2019 hebben we de goede samenwerking met de gemeente Leiden kunnen voortzetten. We maken onder andere deel uit van het overleg inburgeringsinstituten. Verder maken we ook deel uit van het Taalnetwerk.

Organisatie

De locatie Leiden wordt door twee teamleiders aangestuurd, Christine Simonian en Joost Arnoldus. De locatie Leiden krijgt verder ondersteuning van een juridische teamleider, Phillipe Olivier en van een senior teamleider, Annette van Lookeren. Angela van der Lans is de regiomanager waar Leiden toe behoort.

Het aantal vrijwilligers fluctueert. Eind december waren er in totaal 33 vrijwilligers werkzaam op de locatie Leiden. Het gaat hierbij om 22 maatschappelijke begeleiders, 4 juridische begeleiders, 3 tolken en 4 administratieve krachten. Een deel van het vrijwilligersteam heeft een vluchtelingenachtergrond .

We zijn altijd actief aan het werven van vrijwilligers. Zo heeft VluchtelingenWerk in Leiden in de maanden juni en november ook meegedaan met de Week van het Werven. Deze weken stond in het teken van het aantrekken van nieuwe vrijwilligers voor onze organisatie. VluchtelingenWerk Leiden heeft ook deelgenomen aan de stagemarkten van de Hogeschool in Leiden.
In het schooljaar 2018-2019 hebben er twee studenten van de Hogeschool Maatschappelijke dienstverlening stage gelopen en een student van de Hogeschool Sociaal Juridische dienstverlening heeft stage bij VluchtelingenWerk locatie Leiden gedaan. Twee studenten van de MBO opleiding Sociaal Werk hebben hun praktijkstage bij VluchtelingenWerk Leiden volbracht.
Momenteel lopen er vier studenten stage bij VluchtelingenWerk Leiden waarvan drie HBO studenten Maatschappelijke dienstverlening en een student MBO sociaal werk.

Daarnaast worden er door VluchtelingenWerk trainingen en cursussen verzorgd. Het gaat hierbij om een introductiebijeenkomst, basiscursus, trainingen op het gebied van gespreksvoering en training op het gebied van methodische maatschappelijke begeleiding. Onze vrijwilligers moeten aan een aantal cursussen deelnemen. Het trainingsaanbod van VluchtelingenWerk bestaat verder ook uit juridische trainingen en landen informatiedagen.

Landelijk en Regionaal Jaarverslag 2019

In 2019 hebben de landelijke vereniging VluchtelingenWerk Nederland en de regionale stichting VluchtelingenWerk Zuidwest-Nederland voor het eerst gezamenlijk een Jaarverslag gemaakt.