Zoetermeer: Jaarverslag 2019

In Zoetermeer zijn in 2019, in samenwerking met de gemeente, 119 statushouders gehuisvest. Lees hier wat wij, met al onze geweldige vrijwilligers en de samenwerkingspartners, in de gemeente deden.

  • 119 statushouders gehuisvest
  • 57 volwassenen, 62 kinderen
  • 30 (volwassen) mannen, 27 vrouwen
  • grootste groep: Eritrea (47), Syrië (40)
  • 47 beschikbaar gestelde woningen

De gehele taakstelling van 2019 is behaald, inclusief de achterstand van 2018.  Er zijn zelfs vijf statushouders extra gehuisvest.

Er zijn in 2019 in Zoetermeer 57 volwassenen en 62 kinderen gehuisvest. Er werden veel grote gezinnen gehuisvest.
In totaal hebben de woningcorporaties Vestia, Vidomes en De Goede Woning 47 woningen beschikbaar gesteld aan statushouders.

Spreekuur/infopunt

Er bestaat een grote informatiebehoefte met betrekking tot de vaak complexe asielvraagstukken en (specifieke onderdelen van) de vreemdelingenwetgeving. Ook zijn er veel vragen over rechten en plichten van statushouders, over bijvoorbeeld taalonderwijs en inburgering. Daarnaast hebben statushouders vaak urgente vragen op het gebied van bijvoorbeeld belasting, toeslagen, zorg, huisvesting, werk en financiën.

Om alle in de gemeente wonende statushouders goed te informeren hebben we infopunten en spreekuren waar we vragen beantwoorden en hen op weg helpen. De ondersteuning bestaat soms uit een doorverwijzing, soms uit praktische hulp of een combinatie van beide. De wijze waarop dit gebeurt, is altijd gericht op versterking van de zelfredzaamheid.
Het infopunt is  er ook  voor lokale belanghebbenden en belangstellenden, zoals inwoners uit de gemeente,  met vragen over asielzoekers, statushouders en gerelateerde zaken.

  • 176 bezoekers op de spreekuren (buiten de maatschappelijke begeleiding)
  • totaal aantal bezoekers binnen de maatschappelijke begeleiding 2333

Monitoring verblijf (juridische begeleiding/gezinshereniging)

Onze juridische begeleiding van vluchtelingen is uniek. Onze medewerkers begeleiden vluchtelingen in het Asielzoekerscentrum (AZC), maar ook later in de gemeenten waarin ze (statushouders) worden gehuisvest. In het hele traject, van A tot Z, van aankomst tot zelfredzaamheid.
Onze juridische begeleiding behelst de asielprocedure, gezinsherenigingsprocedure, naturalisatie en alles wat er verder nog geregeld moet worden. Komen onze juridische vrijwilligers en beroepskrachten ergens niet uit? Dan nemen ze contact op met de Helpdesk van het Landelijk Bureau. De Helpdesk bestaat uit een team juristen op gebied van asiel en integratie en consulenten landeninformatie. Vanuit het Landelijk Bureau worden ook contacten onderhouden met ambassades, IND en IOM. Ook is er ondersteuning op het gebied van financiering van bijvoorbeeld identiteitsonderzoek, reiskosten, paspoorten en laissez passers.

De juridische begeleiding van VluchtelingenWerk in de gemeente is er voor personen die als asielzoeker naar Nederland gekomen zijn, die een (tijdelijke) vergunning hebben, gehuisvest zijn in de gemeente en verblijfsrechtelijke vragen hebben.
Statushouders die een verblijfsvergunning krijgen, hebben recht op hereniging met hun gezin (ouders, partners, kinderen). Meestal is de procedure al opgestart in de Centrale Opvang, in andere gevallen moet dat na vestiging in de gemeente nog gebeuren. De juridische procedure bij gezinshereniging is zeer complex, steeds aan verandering onderhevig, bureaucratisch en tijdrovend. Het vergt uiterste zorgvuldigheid, veel tijd en is voor reguliere instanties te kostbaar om uit te voeren.

De juridische begeleiding draagt bij aan het integratieproces. Zolang een vluchteling nog niet herenigd is met zijn of haar gezin, is het moeilijk om een nieuwe start te maken in Nederland. Daarnaast dragen de gezinsherenigingen bij aan de realisatie van de gemeentelijke huisvestingstaakstelling.

  • 17 nieuwe dossiers gezinshereniging
  • totaal aantal dossiers in 2019: 58
  • 27 afgeronde dossiers

In Zoetermeer zijn er 3 juridische medewerkers die met ondersteuning van een beroepskracht de gezinsherenigingsprocedures van statushouders begeleiden. Zij onderhouden contacten met de IND (Immigratie & Naturalisatie Dienst), advocaten, ambassades.  Het juridisch spreekuur wordt gehouden op maandag en woensdag van 10.00-15.00 op onze locatie aan het Fonteinbos 1b.

In 2019 zijn er 58 gezinsherenigingsdossiers behandeld door het juridische team in Zoetermeer. Er zijn 17 nieuwe dossiers in behandeling genomen, waarvan 9 nieuwe aanvragen van ex-AMV jongeren. De gezinsherenigingsprocedures zijn voor ex-AMV jongeren erg belastend, en belemmeren soms het welzijn en een goede integratie in de Nederlandse maatschappij. Regelmatig wordt er door de familie in land van herkomst een appèl op de jongere gedaan om geld naar hen toe te sturen. De jongeren leven vaak al op een minimuminkomen en hierdoor ontstaan snel betalingsachterstanden en schulden. Hiernaast ontstaan er bij de jongeren ook spanningsklachten en somberheid met betrekking tot de leefomstandigheden van de achterblijvende familie; er zijn zorgen over veiligheid, ziekte en armoede van familie in land van herkomst.

Er hebben 15 inwilligingen plaatsgevonden, deze families zijn of worden binnenkort herenigd. En hereniging is altijd een blijde gebeurtenis. Door de vlucht, verblijf in vluchtelingenkampen, het ontheemd zijn, hebben de familieleden elkaar soms jarenlang niet gezien. De hereniging betekent dan een nieuwe start, een kans om in de Nederlandse samenleving een leven op te bouwen.

Samenwerking, voorlichting en belangenbehartiging

VluchtelingenWerk signaleert wanneer er obstakels of knelpunten zijn voor succesvolle integratie. Deze obstakels kunnen ontstaan door leemtes in het aanbod aan voorzieningen, maar ook door de persoonlijke omstandigheden van de statushouder. Ook signaleert VluchtelingenWerk het niet juist toepassen van wet- en regelgeving of de leemtes en uitsluitingsmechanismen daarin – alsmede discriminatie, en onderneemt daarop actie. VluchtelingenWerk Zoetermeer beantwoordt daarnaast publieksvragen en geeft voorlichting om het draagvlak in de samenleving voor opvang en integratie van statushouders te behouden/vergroten. Om dat draagvlak zo groot mogelijk te houden wordt nadrukkelijk samengewerkt met de gemeente en andere lokale organisaties.  

Maatschappelijke begeleiding

Wanneer statushouders naar hun eigen woning in de gemeente verhuizen, komt er ontzettend veel op hen af: verhuizen naar een onbekende stad of dorp, snel de Nederlandse taal leren en de weg vinden in een doolhof van regelgeving. Ook moeten statushouders zelf een inburgeringscursus regelen en op zoek naar werk. De maatschappelijke begeleiders van VluchtelingenWerk staan statushouders bij in deze roerige periode en helpen bij hun integratie in de Nederlandse samenleving. Dat begint op dag 1 als de statushouders in zijn of haar nieuwe woonplaats arriveert. De begeleiding start soms al vóór het tekenen van het huurcontract. Vrijwilligers helpen statushouders met alle praktische regelzaken. Denk bijvoorbeeld aan hulp bij de woninginrichting, aansluiting telefoon en televisie, inschrijving bij huisarts, tandarts, apotheek en consultatiebureau. Maar ook aan het het wegwijs maken in de sociale kaart van de gemeente, het aanmelden bij een peuterspeelzaal, basisschool, middelbare school en hulp bij een aanvraag bij DUO. Daarnaast begeleiden onze medewerkers bij het aanvragen van huur- en zorgtoeslagen, kwijtscheldingsaanvragen en bij inschrijving bij het UWV.

De begeleiding gaat echter verder dan praktische zaken alleen. Samen met de maatschappelijk begeleider vindt de statushouders de weg in zijn nieuwe woonplaats en in de Nederlandse samenleving. Ook wordt veel aandacht besteed aan het vergroten van het sociale netwerk en de zelfredzaamheid van de statushouder, zodat zij sneller zelfstandig kunnen werken aan hun nieuwe toekomst.
Onze maatschappelijke begeleiders stuiten - door het intensieve, persoonlijke contact - op problemen die  belemmerend kunnen werken op het pad naar een nieuwe toekomst. Zo kampen veel statushouders met stress, psychische problemen en maken ze zich zorgen over achtergebleven familieleden. Ook spelen cultuurverschillen een rol, net als wantrouwen tegenover overheidsbeambten. Onze maatschappelijke begeleiders kunnen doorverwijzen als er (juridische) zaken mislopen, ze signaleren en rapporteren als er op wat voor een vlak ook stagnatie optreedt.
Statushouders zijn, net als andere nieuwkomers, verplicht om binnen drie jaar het inburgeringsexamen te behalen. Hiervoor moeten zij zelf een passende cursus zoeken en een lening aanvragen. Voor veel statushouders is het lastig om alles op tijd te regelen, omdat ze de taal niet kennen en de weg niet weten. Maatschappelijke begeleiders bieden informatie over de inburgeringsverplichting, de inburgeringsaanbieders in de regio en hulp bij het aanvragen van de lening.
Het doel van onze maatschappelijke begeleiding is - in grote lijnen - dat de statushouder leert zelfstandig gebruik te maken van alle voorzieningen, in staat is daarin zelf keuzes te maken en uiteindelijk een nieuw leven in de gemeente kan opbouwen als volwaardig participerend burger.
De pijlers hierbij zijn :

  1. Participatie (onderwijs, opleiding, werk, sport, gezondheidszorg etc.)
  2. Communicatie ( Nederlands spreken, contact met omgeving etc.)
  3. Emancipatie ( Eigen keuzes maken, eigen plek in de samenleving vinden

Maatschappelijke begeleiding ex-AMV jongeren
In 2019 zijn er negen ex-AMV jongeren ingestroomd in een begeleidingstraject. Deze jongeren zijn als Alleenstaande Minderjarige Vreemdeling (AMV) naar Nederland gekomen. Tot hun 18e jaar staan de jongeren onder voogdij van het Nidos en wonen zij met andere jongeren samen in een kleine wooneenheid.  De dagelijkse (woon)begeleiding wordt uitgevoerd door Jeugdformaat. Naast dat deze jongeren een taalachterstand hebben, zijn er culturele verschillen en vertonen veel jongeren pubergedrag. Tijdens de overdracht van Nidos naar de maatschappelijke begeleiding van VluchtelingenWerk wordt er nauwkeurig gekeken of er voldoende steun is (professioneel of vrijwillig) voor de jongere om de stap naar zelfstandigheid te kunnen zetten. Er wordt van hen namelijk ook verwacht dat zij na 18 jaar zelfstandig gaan wonen. Omdat er bij een aantal van deze jongeren ook schuldenproblematiek, middelengebruik of trauma speelt, wordt er naast de vrijwillige inzet van VluchtelingenWerk ook  ambulante begeleiding ingezet. De maatschappelijke begeleiders  van VluchtelingenWerk begeleiden de jongeren met praktische zaken, financiën, en met vragen over werk en opleiding. Een belangrijk aandachtspunt gedurende de begeleiding is de  aanvraag voor gezinshereniging. De jongeren hebben vaak een aanvraag gezinshereniging gedaan, en de onzekerheid over of hun familie wel of niet naar Nederland mag komen levert veel stress op.  De ondersteuning en het bieden van een luisterend oor is  hierbij van groot belang.

  • 57 gestarte trajecten mb, eerste jaar
  • 9 gestarte trajecten ex-AMV
  • 45 gestarte trajecten mb, tweede jaar

Jongerenspreekuur

Iedere woensdagochtend houdt VluchtelingenWerk  een jongerenspreekuur op het ISK (Internationale Schakelklas) van het MBO Rijnland op de Cesar Franckrode.  Afgelopen jaar hebben veel jongeren hun vragen gesteld tijdens dit spreekuur.  De hulpvragen zijn veelal van praktische en financiële aard. Zo zijn er onder andere vragen over de (betaling van) de ziektekostenverzekering, het aanvragen van tegemoetkoming scholieren (DUO), en het Ov-abonnement.  Omdat er bij vluchtelingenjongeren een hoog-risico is op schuldenproblematiek besteden de maatschappelijke begeleiders  van VluchtelingenWerk ook aandacht aan budgettering. Ze maken inkomsten- en uitgavenoverzichten met de jongeren, zo ontstaat er bij de jongere meer inzicht in het uitgavenpatroon. Door de leerkrachten wordt het belang van financiële zelfredzaamheid onderkend. Dikwijls zijn er spreekuurvragen die nadien in een les behandeld worden, omdat de materie een hele groep jongeren aangaat. Zo is er er een mooie wisselwerking en samenwerking ontstaan tussen VluchtelingenWerk en het ISK die de financiële zelfredzaamheid van jongeren met een vluchtelingenachtergrond moet bevorderen.

  • 193 bezoekers jongerenspreekuur

Workshops

In 2019 hebben we twee series workshops gegeven om de maatschappelijke begeleiding van statushouders te versterken.  De workshop-groepen werden ingedeeld op taal en er was een tolk bij aanwezig. De eerste serie was voor Arabisch sprekende cliënten (4 workshops van 1,5 uur), de tweede voor Eritrese cliënten (2 workshops van 2,5 uur). Alle deelnemers werden persoonlijk door ons uitgenodigd.
Thema’s die aan bod zijn gekomen in deze workshops zijn Wonen, Financiën, Zorg, Onderwijs en Nederlandse normen & waarden.  Statushouders werden in de gelegenheid gesteld om vragen te stellen en daar werd gretig gebruik van gemaakt. Bij beide series is de duur van de workshops enorm uitgelopen, omdat er zoveel vragen gesteld werden. Met deze workshops werd absoluut in een behoefte voorzien en daarom gaan we zeker door met deze workshops in 2020. Naast het krijgen van informatie, waren de workshops ook van waarde doordat statushouders elkaar hier konden ontmoeten en ervaringen konden uitwisselen. En natuurlijk ging het er niet alleen serieus aan toe. Wanneer de trainer de vraag “waar moeten jullie het meest aan wennen in Nederland?” stelde in de Eritrese groep, moest de groep hard lachen wanneer één van de cursisten antwoordde “dat mensen hier met honden aan touwtjes lopen”.

Huisvesting ex-AMV jongeren

Naast de uitvoering van de huisvestingstaakstelling vergunninghouders ondersteunt en begeleidt VluchtelingenWerk ook statushouders (18+) die al eerder in de gemeente zijn gehuisvest. In 2019 hebben er buiten de reguliere huisvestingstaakstelling vergunninghouders extra werkzaamheden plaatsgevonden met betrekking tot het huisvesten van ex-AMV jongeren.
VluchtelingenWerk heeft ex-AMV jongeren gehuisvest die voor hun 18e  jaar woonachtig waren in een kleinschalige wooneenheid, en hier onder begeleiding van Nidos / Jeugdformaat woonden. Tevens heeft VluchtelingenWerk ex-AMV jongeren geherhuisvest die na hun 18e  jaar al in een 18+ groepswoning waren geplaatst. Deze laatste groep jongeren heeft ook weer een zelfstandige woning gekregen.

  • 16 huisvestingen ex-AMV

Euro-Wijzer

Financiën op orde hebben is essentieel voor een goede start in Nederland. Statushouders behoren tot de risicogroep die in schulden terecht kan komen. VluchtelingenWerk wil voorkomen dat statushouders problematische schulden krijgen. Immers, een gezonde financiële situatie is onmisbaar voor een goede integratie. VluchtelingenWerk heeft samen met het Nibud de methode Euro-Wijzer ontwikkeld om  de financiële zelfredzaamheid bij statushouders te vergroten.
In 2019 heeft VluchtelingenWerk grote stappen gezet om de methode Euro-Wijzer binnen de organisatie te verduurzamen. Een onderdeel van deze verduurzaming is de training Euro-Wijzer voor maatschappelijke begeleiding, om zo de methode onderdeel te laten zijn van de maatschappelijke begeleiding. Deze training, bestaande uit 2 dagdelen,  is structureel opgenomen in ons trainingsprogramma voor maatschappelijke begeleiders.
Daarnaast kan aanvullend de groepscursus 'Omgaan met Geld in Nederland' en individuele budgetbegeleiding worden ingezet. Deze cursus is speciaal ontwikkeld voor statushouders, bestaat uit vier tot acht dagdelen en omvat verschillende modules.
Er wordt rekening gehouden met de beperkte beheersing van de Nederlandse taal of laaggeletterheid, bijvoorbeeld door de inzet van veel beeldmateriaal, materiaal in eigen taal en indien nodig, de inzet van tolken.
Bij voorkeur wordt de training zo vroegtijdig mogelijk ingezet om financiële problemen te voorkomen. Er is ook een programma voor jongeren ontwikkeld, genaamd Euro-Passie.

Alle maatschappelijke begeleiders  in Zoetermeer zullen worden  getraind in de Euro-wijzer methodiek, zodat zij dit in de begeleiding mee kunnen nemen.

Inburgering

Inburgeraars kunnen bij VluchtelingenWerk Zuidwest-Nederland terecht voor taallessen en de voorbereiding op het inburgeringsexamen(inclusief alfabetisering) en het staatsexamen NT2. Door onze ruime ervaring met statushouders weten we als geen ander hoe belangrijk de voorbereiding op het inburgeringsexamen is.
VluchtelingenWerk Zuidwest-Nederland geeft de cursisten tijdens het inburgeringstraject veel persoonlijke aandacht. Teamleiders op de leslocaties kennen alle cursisten goed en houden nauwlettend in de gaten of zij op het juiste en hoogst haalbare niveau de lessen volgen. Ook bewaken ze de gestelde termijnen en zorgen ze ervoor dat de cursisten op tijd aan hun inburgeringsplicht voldoen. In de klas zijn, naast de docent, extra klassenassistenten actief, zodat er voldoende aandacht en begeleiding is voor iedereen. Tevens krijgen de cursisten iedere week bezoek van een taalcoach om extra te oefenen met de Nederlandse taal. Tenslotte hebben wij op enkele leslocaties een Open Leercentrum waar onze cursisten gratis, en onder begeleiding van getrainde vrijwilligers, buiten de lessen om extra kunnen oefenen. Zo bereiden wij onze cursisten optimaal voor op het examen!

De inburgering van VluchtelingenWerk Zuidwest-Nederland scoort hoge cijfers. Bij de laatste rapportage van het onafhankelijk kwaliteits- en kennisinstituut Blik op Werk kreeg onze inburgering het prachtige rapportcijfer 8,3.  In de groep lager opgeleiden is ons slagingspercentage met 71 procent liefst 13 procent hoger dan de norm. Bij de hoger opgeleiden slaagt bij ons 94 procent, hetgeen 30 procent hoger is dan de norm.

VluchtelingenWerk biedt lessen Inburgering op tien locaties in Zuid-Holland (van Noord naar Zuid: Leiden, Leidschendam-Voorburg, Zoetermeer, Delft, Westland, Rotterdam, Schiedam, Vlaardingen, Nissewaard, Gorinchem). Inburgeraars kunnen er terecht voor taallessen en de voorbereiding op het inburgeringsexamen (inclusief alfabetisering) en het staatsexamen NT2. Zelfs op niveau B2 in Delft, in samenwerking met de TU Delft. Op de tien leslocaties volgen jaarlijks rond de 1300 cursisten uit pakweg vijftig landen hun lessen.

Inburgeren op onze locatie in Zoetermeer
Op onze leslocatie in Zoetermeer hebben in 2019 in totaal 76 cursisten les gevolgd. Op deze locatie bieden we lessen aan op drie verschillende niveaus: Alfabetisering, Inburgering (uitstroomniveau A2) en Staatsexamen 1 (uitstroomniveau B1).  Eveneens is op deze locatie een Open Leercentrum aanwezig.

Van de 76 cursisten volgden 34 cursisten het inburgeringstraject, 31 cursisten het alfabetiseringstraject en 11 cursisten het Staatsexamen 1 traject. Er waren 12 nationaliteiten vertegenwoordigd. Het merendeel van de cursisten was afkomstig uit Syrië, Eritrea en Afghanistan. Niet alleen statushouders volgden de lessen, ook een klein aantal inburgeringsplichtigen zonder vluchtelingenachtergrond volgde de lessen (cursisten uit Marokko, Thailand, Brazilië en Egypte). Cursisten die in 2019 in Zoetermeer de lessen volgden waren met name woonachtig in Zoetermeer.

Er waren 51 getrainde vrijwilligers actief. Zij hebben zich ingezet als taalcoach, klassenassistent, intaker of OLC vrijwilliger. Door de inzet van de vrijwilligers en NT2 gecertificeerde docenten zijn we ook in Zoetermeer in staat de hoge slagingspercentages te behalen.
Buiten de lessen om werden in het kader van participatief leren regelmatig kleine uitstapjes/activiteiten georganiseerd. Zo was er onder andere een voorleesontbijt in het kader van de week van de alfabetisering,  hebben de cursisten een bezoek gebracht aan de bibliotheek en heeft een groep cursisten Prodemos in Den Haag bezocht. Ook is een gezamenlijke picknick georganiseerd om de zomervakantie in te luiden.

VluchtelingenWerk profileerde zich het afgelopen jaar in de gemeente Zoetermeer. Zo maken we deel uit van het Taalnetwerk heeft de afdeling inburgering de contacten met de Werk, Zorg en Inkomen van de gemeente Zoetermeer verder aangehaald.

Organisatie

VluchtelingenWerk Zoetermeer is gevestigd op Fonteinbos  1b in Meerzicht. Op maandag, dinsdag en donderdag zijn wij geopend van 10.00 – 15.00 uur, op woensdag van 10.00 – 12.30 uur.  Vrijdags zijn wij gesloten.
Het team in Zoetermeer bestaat uit 20 enthousiaste vrijwilligers .  Hiervan zijn 13 maatschappelijke begeleiders  (waarvan 4 ook als tolk), 2 begeleiders huisvesting (beiden ook tolk), 3 juridische begeleiders , 1 administratief medewerker 1 trainer. Deze worden aangestuurd door drie parttime teamleiders.
In november en december hebben we extra administratieve ondersteuning in kunnen zetten, om voornamelijk het archief volledig te digitaliseren en een nieuw systeem op te zetten voor het afnemen van ZRM-checklijsten. Hierbij hebben we gekozen voor het bieden van een werkplek  aan iemand met Vluchtelingenachtergrond.

Landelijk en Regionaal Jaarverslag 2019

In 2019 hebben de landelijke vereniging VluchtelingenWerk Nederland en de regionale stichting VluchtelingenWerk Zuidwest-Nederland voor het eerst gezamenlijk een Jaarverslag gemaakt.