Wat zijn de standpunten van politieke partijen over het asielbeleid?
Wat zijn de standpunten van politieke partijen over het asielbeleid?
Het asielbeleid is opnieuw één van de belangrijkste thema’s in de aanloop naar de Tweede Kamer verkiezingen (29 oktober 2025). Er wordt veel gesproken over de opvang van vluchtelingen, de samenwerking binnen Europa en de druk op gemeenten. Moeten we verdragen aanpassen? Grenzen sluiten? Of juist beter samenwerken?
Op deze pagina lees je per thema waar het echt over gaat, wat belangrijk is om te weten én wat partijen als D66, VVD en NSC vinden.
Snel naar
1. Het vastgelopen asielsysteem oplossen
2. Aanpassingen in het Vluchtelingenverdrag
1. Het vastgelopen asielsysteem oplossen
Waar gaat het over?
Het Nederlandse asielsysteem piept en kraakt. Opvanglocaties zijn overvol, de wachttijden bij de IND lopen op en veel mensen met een verblijfsvergunning kunnen geen woning vinden. Daardoor stokt de doorstroom en ontstaat er crisis op crisis.
De Spreidingswet is bedoeld om die druk te verlichten, door opvang eerlijker over gemeenten te verdelen. Maar juist die wet is nu onderwerp van politiek debat. Sommige partijen willen de wet terugdraaien en het systeem strenger maken; anderen pleiten voor structurele investeringen en stabiele, menselijke opvang.
Wat is belangrijk om te weten?
Een goed asielbeleid vraagt om rust, duidelijkheid en samenwerking. Niet steeds brandjes blussen, maar voldoende ruimte en flexibiliteit om pieken op te vangen.
De Spreidingswet helpt daarbij. Die zorgt ervoor dat alle gemeenten in Nederland meedoen aan de opvang van asielzoekers, dat opvang beter wordt verdeeld, en er meer kleinschalige en stabiele opvang komt. Dat is menselijker en helpt asielzoekers sneller mee te doen in de samenleving.
Ook blijvend investeren in opvang, begeleiding en huisvesting is belangrijk. De voorgestelde asielwetten, die vooral bedoeld zijn om minder mensen toe te laten, lossen de problemen niet op en maken de chaos juist groter.
Wat vinden de partijen?
Voor structurele oplossingen, samenwerking en menswaardige opvang:
🟢 CU
Wil investeren in een robuuste asielketen met voldoende geld en personeel, maar strenger optreden tegen misbruik.
🟢 D66
Wil meer geld voor IND, COA en gemeenten; een eerlijke verdeling blijft uitgangspunt.
🟢 DENK
Wil naleving van EU-opvangrichtlijnen, structurele financiering en kleinschalige opvang.
🟢 GL-PvdA
Wil Spreidingswet uitvoeren, de asielketen versterken en kleinschalige opvang stimuleren, maar óók de strenge asielwetten invoeren.
🟢 PvdD
Wil structurele financiering, kleinschalige opvang en uitvoering van de Spreidingswet.
🟢 Volt
Wil voldoende opvangcapaciteit, stabiele financiering en behoud van de Spreidingswet.
🟡 SGP
Pleit voor snellere procedures, eerlijke verdeling over gemeenten en humane opvang.
🟡 CDA
Investeert in opvang met menselijke maat; COA en IND krijgen stabiele middelen.
Voor afbouw of versobering van het huidige systeem:
🟡 VVD
Wil strengere regels en beperking van verblijfsrechten, maar ook meer capaciteit bij IND en COA.
🔴 BBB
Pleit voor een asielstop, afschaffing van de Spreidingswet en geen voorrang op woningen.
🔴 FvD
Steunt tweestatusstelsel en strengere gezinshereniging.
🔴 JA21
Wil COA opheffen, asielstop en sluiting van AZC’s.
🔴 NSC
Wil lagere instroom en afschaffing van voorrang en taakstelling.
🔴 PVV
Wil Spreidingswet intrekken, toelatingseisen aanscherpen en vergunningen beperken.
2. Aanpassingen in het Vluchtelingenverdrag
Waar gaat het over?
Het Vluchtelingenverdrag bepaalt wie bescherming krijgt en wat die bescherming inhoudt. Het is de basis voor het Nederlandse asielbeleid én voor internationale afspraken over vluchtelingen.
Toch willen sommige partijen het verdrag aanpassen. Bijvoorbeeld om ‘opvang in de regio’ mogelijk te maken (buiten Europa, en dicht bij het land van herkomst).
Wat is belangrijk om te weten?
In het verdrag staat niet waar mensen opgevangen moeten worden, maar hoe. Dus: menswaardig, veilig en met toegang tot bescherming.
Het verdrag is bovendien niet verouderd. Toen het werd opgesteld, waren er zelfs méér vluchtelingen in Europa dan nu. Vrijwel alle afspraken uit het verdrag zijn inmiddels ook vastgelegd in Europese wetten en rechterlijke uitspraken. Het opzeggen of aanpassen verandert dus weinig – en is bovendien complex: daarvoor zijn jarenlange onderhandelingen nodig met tientallen landen.
Wat vinden de partijen?
Deze partijen willen het verdrag behouden:
🟢 GL-PvdA
Houdt vast aan Europese en internationale verdragen, ook als dat politiek moeilijk is.
🟢 PvdD
Staat open voor opvang buiten de EU, mits veiligheid en menselijkheid gegarandeerd zijn.
🟢 SP
Staat pal voor het Vluchtelingenverdrag en andere mensenrechtenverdragen. Internationale afspraken zijn de basis voor bescherming.
🟢 Volt
Wil niet tornen aan het Vluchtelingenverdrag en wijst deals af die hiermee in strijd zijn, zoals de Tunesië-deal.
Deze partijen willen aanpassingen:
🟡 CDA
Pleit voor ‘opvang in de regio’ en modernisering van het systeem, maar erkent het belang van gecontroleerde migratie.
🟡 CU
Staat open voor modernisering via internationale samenwerking, zonder de beschermingsgrondslag aan te tasten.
🟡 D66
Wil verdragen herzien in samenwerking met VN en EU, voor een nieuw en humaan systeem.
🟡 NSC
Wil verdragen moderniseren zonder de kern aan te tasten: bescherming, menselijkheid en solidariteit blijven uitgangspunt.
Deze partijen willen het verdrag opzeggen of sterk wijzigen:
🔴 BBB
Wil het Vluchtelingenverdrag en het EVRM opzeggen.
🔴 FvD
Wil het Vluchtelingenverdrag opzeggen en vervangen door nationaal beleid.
🔴 JA21
Wil uit alle internationale verdragen stappen en streeft naar NEXIT.
🔴 PVV
Wil verdragen herzien voor strenger nationaal asielbeleid.
🔴 SGP
Wil verdragen moderniseren om strengere uitzetting en opvang in de regio mogelijk te maken.
🔴 VVD
Zoekt coalities om verdragen te herzien en meer nationale ruimte te creëren.
3. Goede integratie voor vluchtelingen
Waar gaat het over?
Meedoen is belangrijk – voor vluchtelingen en voor de samenleving. Wie de taal leert, werkt of studeert, bouwt sneller een nieuw leven op en draagt bij aan de plek waar ze wonen. Maar in de praktijk lopen veel vluchtelingen vast. Trage procedures en ingewikkelde regels zorgen ervoor dat ze vaak jaren moeten wachten voordat ze echt kunnen beginnen.
Sommige partijen willen die drempels verlagen en mensen vanaf dag één laten meedoen. Andere partijen leggen juist meer nadruk op verplichtingen en strengere regels, zoals hogere taaleisen of langere wachttijden voor naturalisatie.
Wat is belangrijk om te weten?
Goede integratie begint op dag één. Als mensen meteen kunnen leren, werken en meedoen, vinden ze sneller hun plek in de samenleving. Dat is beter voor henzelf én voor de buurt waarin ze wonen.
Integratie werkt twee kanten op: vluchtelingen moeten meedoen, maar de overheid moet dat ook mogelijk maken. Strengere regels – zoals zwaardere taaleisen, langere termijnen voor naturalisatie of uitstel van gezinshereniging – maken meedoen juist moeilijker.
Wat vinden de partijen?
Deze partijen willen vluchtelingen vanaf dag één laten meedoen:
🟢 CU
Richt zich op persoonlijke begeleiding en ondersteuning bij inburgering.
🟢 D66
Wil deelname aan samenleving vanaf dag één, snelle toegang tot werk en taalonderwijs.
🟢 DENK
Wil ruimere mogelijkheden om te werken en taallessen voor iedereen. Iedereen moet toewerken naar taalniveau B1.
🟢 GL-PvdA
Wil snellere toegang tot arbeidsmarkt en leerwerktrajecten, maar ook verplichte inburgering voor statushouders op straffe van statusverlies.
🟢 Volt
Wil taalonderwijs en werk vanaf dag één, met meedoenbalies op elke opvanglocatie.
🟡 CDA
Combineert taal en werk direct bij aankomst en stimuleert vrijwilligerswerk.
🟡 SP
Pleit voor leren, werken en opleiding direct bij aankomst.
Deze partijen leggen meer nadruk op verplichtingen en strengere regels:
🟡 SGP
Ziet integratie als eigen verantwoordelijk (ook financieel), maar wil wel meer kans op werk voor kansrijke asielzoekers.
🔴 BBB
Voor strengere taaleis, langere naturalisatietermijn en koppeling aan werkplicht.
🔴 FvD
Wil hogere taaleis, langere naturalisatietermijn en minder bijstand.
🔴 JA21
Wil naturalisatietermijn verhogen naar 15 jaar en geen bijstand zonder Nederlands.
🔴 NSC
Wil strengere taaleis en verplicht participatietraject of werk bij inschrijving.
🔴 PVV
Wil toeslagen pas na tien jaar werk en Nederland minder aantrekkelijk maken.
🔴 VVD
Wil verplichte bijdrage via werk of opleiding na een jaar, verplichte inburgering buiten Nederland en streng toezicht op de taaleis.
4. Vluchtelingen opvangen in Europa
Waar gaat het over?
De toegang tot asiel in Nederland en Europa staat steeds meer onder druk. Sommige partijen willen dat vluchtelingen alleen nog buiten Europa bescherming kunnen aanvragen, of dat Nederland zijn grenzen sluit. Andere partijen benadrukken juist dat het recht op asiel een Europees mensenrecht is. En dat een eerlijk Europees asielsysteem alleen werkt als landen samenwerken.
Wat is belangrijk om te weten?
Het recht op toegang tot asiel geldt in heel Europa, ook aan de buitengrenzen. Toch willen sommige partijen asiel volledig buiten de EU afhandelen, wat in strijd is met Europese wetgeving en verdragen.
Het Dublin-systeem
Er bestaat daarnaast een hardnekkige misvatting over het zogeheten Dublin-systeem. Vaak wordt gezegd dat asielzoekers zich moeten melden in het eerste veilige land dat ze binnenkomen. In werkelijkheid ligt de verplichting bij de lidstaten, niet bij asielzoekers zelf. Landen als Italië en Griekenland moeten mensen registreren en opvang bieden. Dat lukt vaak niet, omdat hun asiel- en opvangsystemen overbelast zijn en de leefomstandigheden slecht. Het gevolg? Een deel van de vluchtelingen reist door naar andere landen, waaronder Nederland.
Als Nederland wil dat het Dublin-systeem goed werkt, is investeren in opvang en asielcapaciteit in deze landen veel effectiever dan vluchtelingen verwijten dat ze “doorreizen”. Solidariteit en een goede verdeling binnen Europa is de enige manier om het systeem eerlijk en menselijk te houden.
Wat vinden de partijen?
Deze partijen willen een eerlijke verdeling binnen Europa:
🟢 CU
Ondersteunt het Europese migratiepact en pleit voor eerlijke verdeling tussen lidstaten.
🟢 D66
Streeft naar een gezamenlijk Europees beleid, eerlijke verdeling en afschaffing van binnengrenscontroles.
🟢 GL-PvdA
Wil dat Nederland verantwoordelijkheid neemt voor mensen die vluchten voor oorlog of vervolging.
🟢 PvdD
Wil een eerlijk Europees asielsysteem en fatsoenlijke opvang in grenslanden.
🟢 SP
Wil eerlijke verdeling van vluchtelingen over Europa naar draagkracht.
🟢 Volt
Wil Europese solidariteit, eerlijke verdeling en toezicht op mensenrechten.
Deze partijen willen opvang buiten Europa of strengere grenzen:
🔴 BBB
Wil asiel alleen via hervestiging; wie zelf reist, wordt teruggestuurd.
🔴 CDA
Wil asielaanvragen buiten de EU behandelen; opvang in Europa alleen op uitnodiging.
🔴 FvD
Wil een totale asielstop: geen asielaanvragen meer mogelijk
🔴 JA21
Wil geen toelating van asielzoekers uit veilige landen; opvang aan de grens.
🔴 NSC
Wil opvang alleen in eigen regio; terugsturen naar eerste veilige land.
🔴 PVV
Wil opvang in de regio en modernisering van het systeem, maar erkent legale routes naar Europa.
🔴 SGP
Wil strengere grenscontroles, beperking van migratie en opvang in de regio.
🔴 VVD
Wil uit EU-afspraken stappen en grenzen volledig sluiten.
Kies bewust, ken de feiten
VluchtelingenWerk Nederland geeft geen stemadvies. We vinden het wel belangrijk dat kiezers weten waar politieke partijen echt voor staan als het gaat om bescherming van mensen op de vlucht. Met dit overzicht hopen we je goed geïnformeerd te hebben voordat je gaat stemmen. Duik je graag nog dieper in de feiten? Vergeet dan niet onze quiz te doen!
Feit of fabel? Test je kennis over vluchtelingen
Er wordt veel geroepen over vluchtelingen. Maar lang niet alles klopt. Weet jij hoe het écht zit? Test je kennis, ontdek de feiten, en ga goed voorbereid het stemhokje in!
