dinsdag 17 april 2018

Oud-diplomaat Hans Blankenberg: gepensioneerd, gepassioneerd en als vrijwilliger goud waard

Na jaren buitenland maakt oud-diplomaat Hans Blankenberg zich als vrijwilliger sterk voor asielzoekers. Zijn kennis van veel landen van herkomst en zijn gevoel zelf een soort nieuwkomer in Nederland te zijn, verklaren zijn keuze om cliënten van VluchtelingenWerk die naar hun land willen terugkeren daarbij te helpen. Hans zag en deed meer dan menigeen, maar wijs en bescheiden deelt hij zijn ervaring en inzicht in de ingewikkelde materie van terugkeer en hoe het terugkeerproject 'Met Opgeheven Hoofd' dat aanpakt.

1. Een schat aan ervaring

Hans vertelt. Snel wordt duidelijk waarom hij doet wat hij nu als vrijwilliger doet. Daarbij komen zoveel landen, bevolkingsgroepen en organisaties langs dat het goed opletten is! Vanuit diverse  functies in of om brandhaarden als Vietnam, Jemen, Afghanistan en de Hoorn van Afrika, heeft Hans zich jarenlang ingezet voor vluchtelingen. Ethiopië, waar hij het laatst werkte, was zo’n land met gigantische vluchtelingenstromen. In Addis Abeba mocht Hans zich trouwens permanent vertegenwoordiger bij de Afrikaanse Unie noemen. Vanuit deze rol ontmoette hij kleurrijke leiders als Mugabe en de zelfbenoemde, in gouden mantel geklede ‘koning der koningen van Afrika’ Khadaffi.

2. Terugkeerproject

In 2013 gaat Hans met pensioen. Hij keert terug naar Den Haag. In 2015 belt hij VluchtelingenWerk Den Haag en voegt zich bij het terugkeerproject Met Opgeheven Hoofd. Hans werkt één dag per week op kantoor, maar ook vanuit huis is hij actief. Soms begeleidt hij cliënten naar overheidsinstanties als IND of de Dienst Terugkeer & Vertrek, naar hun advocaat of naar hun ambassade. Deze cliënten zijn vaak 'economische migranten'. Eenmaal uitgeprocedeerd en de hoop op een status verloren, willen sommigen wel degelijk oprecht over terugkeer praten. Helaas werken landen van herkomst vaak niet mee aan de terugname. Eerst moeten identiteit en nationaliteit van de cliënt volledig bewezen zijn. Daar begint de uitdaging. Contacten moeten worden gelegd en wegen gevonden om de herkomstlanden te overtuigen de cliënten terug te nemen. Intussen bereidt het team de cliënt vóór op de herintegratie in het land waarheen zij terugkeren. Hans is blij met de rol die lokale partnerorganisaties, zoals Caritas in West Afrika, daarbij spelen.

3. Grootste frustraties

‘Van het kastje naar de muur gestuurd worden! Onze cliënten zijn vaak na jaren procederen en sappelen in de ‘illegaliteit’ écht overtuigd dat ze beter kunnen terugkeren. Ze doen alles om terug te keren en dat lukt dan niet. Omdat ze geen of niet de goede papieren kunnen laten zien, of te ziek zijn voor een ongewisse terugkeer. In Nederland bestaat de mogelijkheid om mensen die zó vast zijn komen te zitten - en dat zijn er helemaal niet zo veel - alsnog verblijfstitels te geven. Maar die worden zelden verleend, vaak ook niet aan cliënten die het al 10, 20 jaar of langer proberen. Na zoveel jaren hebben ze toch wel genoeg boete gedaan voor hun ‘zonde’ van ‘illegaal’ te zijn gemigreerd?’, zegt Hans gepassioneerd. Voor sommige schrijnende gevallen zou hij eens stennis willen schoppen op het Binnenhof, maar ja…
Hij gaat verder. ‘Daarbij kunnen landen van herkomst zich wel iets flexibeler opstellen. Wat kan het ze schelen als de identiteit of nationaliteit maar 99% bewezen is? Ook werkt het positief op de migrantenstroom als landen makkelijker hun mensen terugnemen. Potentiële migranten horen dat en gaan zich afvragen of vertrekken het nou wel zo’n goed idee is.'

4. Verandering op hoger niveau

Hans heeft hier wel ideeën over. Legale arbeidsmigratie uit veilige landen bijvoorbeeld: zelfs een beperkt quotum ontmoedigt illegale migratie. Ook moet opvang in de regio beter, mits die regio dat aan kan. Neem Libanon. Daar is dat een enorme uitdaging, een kwart van de bevolking is al vluchteling.  En we moeten véél meer middelen in opvang in de regio steken. Hans gelooft ook in het opzetten van emigratie-voorlichtingscentra in landen van herkomst, waar potentiële migranten zich kunnen oriënteren en alternatieven onderzoeken. Hans heeft het dan voornamelijk over Afrika. Voor veel Syriërs helpt dat niet; zij hebben geen andere keuze dan vluchten. Tenslotte: in een wereld met zóveel ongelijkheid zullen mensen blijven migreren. Daar moeten we dus heel hard aan blijven werken!

5. Vrienden of cliënten

Op de vraag of Hans vriendschappelijk contact heeft met zijn cliënten antwoordt hij kordaat: ’Dat is niet verstandig, je moet steeds neutraal en professioneel proberen te blijven. En ook voorzichtig zijn, als hulpverlener heb je een bepaalde machtspositie. Je cliënten zijn vaak fragiel’. Maar áls er feest te vieren valt, viert Hans mee. Dat mag want zijn rol is dan uitgespeeld. Hans heeft tot nu toe pas twee cliënten kunnen uitzwaaien. Eén stapte bibberend het vliegtuig in, doodsbang voor wat hem te wachten stond. Hij kwam goed terecht, werkt, verdient geen gouden bergen maar is wel stabiel.

6. Toekomst bij VluchtelingenWerk

Zolang hij gezond is blijft Hans met plezier vrijwilliger. Op kantoor geniet hij van de jonge mensen en van hun verhalen. Hij realiseert zich dat zijn netwerk en kennis gaandeweg achteruit gaan, maar daar is tijdens dit interview niets van te merken. VluchtelingenWerk mag blij zijn met zo’n kleurrijke, waardevolle vrijwilliger en met de inzet van alle medewerkers van dit terugkeerproject. Het is geruststellend en hoopgevend dat er zo hard gewerkt wordt om mensen in een uitzichtloze situatie weer een toekomst te geven!

'Met Opgeheven Hoofd' 51 mensen terug laten keren

Asielzoekers van wie de asielaanvraag is afgewezen, moeten Nederland zelfstandig verlaten. In de praktijk lukt dit vaak niet. In het project 'Met Opgeheven Hoofd' kunnen asielzoekers hun opties voor de toekomst bespreken met een counselor. En kiest iemand dan voor zelfstandige terugkeer bij VluchtelingenWerk, dan maakt de cliënt samen met een Consulent Landen van Herkomst en de partnerorganisatie een plan. Eenmaal terug, begeleidt en monitort de partnerorganisatie de cliënt tot een jaar na aankomst.
Onderscheidend van andere terugkeerorganisaties is de ondersteuning van lokale NGO's, die niet aan de overheid gelieerd zijn. Via het ERSO-netwerk, waarvan VluchtelingenWerk lid is, werken we nauw en persoonlijk samen met re-integratieorganisaties in meer dan veertig landen. In 2017 kon VluchtelingenWerk landelijk 51 mensen terug laten keren. Een mooi aantal. We doen er alles aan om het aantal succesvolle terugkeerders te laten groeien.

Klik hier voor meer informatie over ons terugkeerproject.

Annette van Lookeren is projectleider Met Opgeheven Hoofd van VluchtelingenWerk Zuidwest-Nederland. Voor meer informatie: avanlookeren@vluchtelingenwerk.nl

 

Deel dit met anderen