Jaarverslag 2017: Zoetermeer

In Zoetermeer zijn in 2017, in samenwerking met de gemeente, 187 statushouders gehuisvest. Daarmee heeft de gemeente een enorme voorsprong van 72 op de door het Rijk vastgestelde taakstelling.

  • 187 statushouders gehuisvest
  • 105 volwassenen, 82 kinderen
  • 84 mannen/jongens, 103 vrouwen/meisjes
  • veruit grootste groep: Syriërs (157)
  • 78 beschikbaar gestelde woningen

Gemeentelijk versnellingsarrangement (GVA): Naast de reguliere huisvestingen zijn er ook 19 statushouders door middel van de GVA regeling gehuisvest aan de Vrouwenhuiswaard. Daarbij zijn er 4 statushouders middels woningdeling gehuisvest aan de Vijverdreef en de Rozenwater. Zes AMV-ers hebben een zelfstandige woning toegewezen gekregen of zijn met hun familie herenigd en hebben gezamenlijk een woning betrokken

Spreekuur/infopunt

Er bestaat een grote informatiebehoefte met betrekking tot de vaak complexe asielvraagstukken en (specifieke onderdelen van) de vreemdelingenwetgeving. Ook zijn er veel vragen over rechten en plichten van toegelaten vluchtelingen, over bijvoorbeeld taalonderwijs,inburgering en financiële zaken. Om alle in de gemeente wonende vluchtelingen goed te informeren hebben we infopunten en spreekuren waar we vragen beantwoorden en hen op weg helpen. Vaak kunnen we dat zelf, soms verwijzen we door naar andere voorzieningen en instanties.

  • 1990 contacten maatschappelijke begeleiding tot 1,5 jaar na vestiging
  • 647 contacten infopunt
  • 1236 contacten juridisch/gezinshereniging

Op zowel de locatie Fonteinbos als Justus van Effenhove kunnen statushouders terecht met hun sociaal-maatschappelijke vragen. Er is iedere werkdag een spreekuur van 10.00-15.00 uur.  Dit spreekuur is toegankelijk voor alle inwoners van Zoetermeer met een vluchtelingenachtergrond. Wanneer tijdens dit spreekuur duidelijk wordt dat er meer problemen zijn, dan wordt er samen met de hulpvrager gekeken naar passende hulpverlening.
Op Fonteinbos vindt er drie keer per week een juridisch spreekuur plaats waar mensen met een vluchtelingenachtergrond hulpvraag kunnen stellen dat te maken heeft met gezinshereniging of het verblijfsrecht .  Dit juridische infopunt  wordt bemand door drie vrijwilligers, onder aansturing van een teamleider. 

Juridische begeleiding/gezinshereniging

Onze juridische begeleiding en ondersteuning bij gezinshereniging is uniek. Onze mensen begeleiden vluchtelingen tijdens de asielprocedure, gezinsherenigingsprocedure, naturalisatie en meer. Komen de vrijwilligers en teamleiders er op de locatie niet uit dan nemen ze contact op met de Helpdesk van het Landelijk Bureau. Die Helpdesk bestaat uit een team juristen op gebied van asiel, integratie en consulenten landeninformatie.
Onze juridische begeleiding in de gemeente is voor personen die als asielzoeker naar Nederland gekomen zijn, die een (tijdelijke) vergunning hebben, die gehuisvest zijn in de gemeente en die verblijfsrechtelijke vragen hebben. Wij helpen bij onder meer het verkrijgen en/of verlengen van verblijfs- en reisdocumenten en we bewaken lopende procedures op termijnen en zorgvuldigheid. We zorgen er ook voor dat statushouders beschikken over informatie om bij afwijzing van de asielaanvraag een weloverwogen keuze te maken voor terugkeer, doormigratie of illegaliteit. We monitoren wat er gebeurt, signaleren trends en ontwikkelingen en rapporteren dat aan de gemeente.
Vluchtelingen die een verblijfsvergunning krijgen, hebben recht op hereniging met hun gezin (ouders, partners, kinderen). Meestal is de procedure al opgestart in de Centrale Opvang, in andere gevallen moet dat na vestiging in de gemeente nog gebeuren. Wat volgt is een bureaucratisch proces in de ervaring van mensen die nog niet ingeburgerd zijn en de weg nog niet weten. Het vergt uiterste zorgvuldigheid en veel tijd, en is voor reguliere instanties te kostbaar om uit te voeren.

  • 200 nieuwe dossiers gezinshereniging
  • 37 succesvol afgeronde dossiers

Op de locatie Zoetermeer zijn drie vrijwilligers gespecialiseerd in het behandelen van juridische vragen en het bieden van begeleiding bij juridische  procedures.  Door het grote aantal nieuwe dossiers is eind 2016 een betaalde juridisch medewerker aangenomen ter ondersteuning van de juridische vrijwilligers. In 2017 betrof de begeleiding met name de gezinsherenigingsprocedures voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV-ers).  Halverwege het jaar is namelijk besloten dat het juridisch team in Zoetermeer ook de gezinsherenigingsprocedures van AMV-ers zou gaan behandelen. Tot dusver werd dit opgepakt door  het Regionaal Steunpunt Rechtsbescherming in  Gouda.  Om integrale dienstverlening te kunnen bieden aan alle Zoetermeerse statushouders is besloten om deze dossiers over te hevelen naar Zoetermeer.  Hierdoor  kunnen alle AMV-ers voor zowel hun maatschappelijke begeleiding als de begeleiding bij gezinshereniging terecht op één locatie in Zoetermeer.  

Voorlichting, belangenbehartiging en samenwerking

VluchtelingenWerk signaleert wanneer er obstakels of knelpunten zijn voor succesvolle integratie. Deze obstakels kunnen ontstaan door leemtes in het aanbod aan voorzieningen, maar ook door de persoonlijke omstandigheden van de vluchteling. Ook signaleert Vluchtelingenwerk het niet juist toepassen van wet- en regelgeving of de leemtes en uitsluitingsmechanismen daarin – alsmede discriminatie, en onderneemt daarop actie. VluchtelingenWerk Zoetermeer beantwoordt daarnaast publieksvragen en geeft voorlichting om het draagvlak in de samenleving voor opvang en integratie van vluchtelingen te behouden/vergroten. Om dat draagvlak zo groot mogelijk te houden zoeken we ook samenwerking met andere lokale organisaties.
Bij VluchtelingenWerk Zoetermeer is er vanaf januari 2017 met onverminderde energie doorgegaan met het koppelen, huisvesten en begeleiden van statushouders. Door de goede samenwerking met de gemeente Zoetermeer en de woningbouwcorporaties is het ons gelukt om de taakstelling voor heel 2017 te realiseren. Sterker nog: een groot deel van de taakstelling van de eerste helft van 2018 is reeds behaald!
Alle teams hebben zich weer enorm ingezet om deze nieuwe Zoetermeerders wegwijs te maken en te verzekeren van een goede start in onze samenleving!
VluchtelingenWerk Zoetermeer onderhoudt contacten met andere hulpverlenings- en wijkorganisaties over verwijzen, gezamenlijke activiteiten, het bespreken/of het overdragen van statushouders tijdens of na hun begeleidingsperiode bij VluchtelingenWerk.

Netwerkbijeenkomst: De integratie van vergunninghouders is een hot item, ook in de gemeente Zoetermeer. De gemeente Zoetermeer heeft daarom in mei 2017 in samenwerking met VluchtelingenWerk Zoetermeer en Piezo een informatie- en netwerkbijeenkomst georganiseerd voor professionals en vrijwilligers die met vergunninghouders werken.
Hierbij waren veel vergunninghouders, vrijwilligersorganisaties en professionals aanwezig waarbij Wethouder Vugs nog maar eens benoemde dat het belangrijk is om ‘samen te integreren’!

Maatschappelijke begeleiding

Onze begeleiding is er op gericht dat statushouders zo snel mogelijk zelfredzaam worden en participeren in de samenleving. De statushouder wordt gecoacht om eigen materiële, immateriële en psychosociale problemen op te lossen.
Onze maatschappelijke begeleiders helpen statushouders bij het regelen van de belangrijkste zaken bij de eerste vestiging in de gemeente. Denk daarbij aan praktische hulp bij woninginrichting, aansluiting telefoon en televisie, inschrijving bij huisarts, tandarts, apotheek en consultatiebureau, het wegwijs maken in de sociale kaart van de gemeente, en hulp bij een aanvraag bij DUO. Maar ook aan begeleiding bij aanvragen huur- en zorgtoeslagen, begeleiding bij kwijtscheldingsaanvragen en begeleiding bij inschrijving UWV.
Onze begeleiders zijn veelal ook het best in staat – door hun goede contacten met de statushouders – om de leefsituatie en mogelijkheden van de statushouder te inventariseren. Ze kunnen doorverwijzen als er (juridische) zaken mislopen, ze signaleren en rapporteren als er op wat voor een vlak dan ook stagnatie optreedt.

  • 105 gestarte trajecten mb, eerste jaar
  • 254 gestarte trajecten mb, tweede jaar

De maatschappelijke begeleiding bestaat naast praktische hulp uit het stimuleren van de participatie en integratie en het Participatieverklaringstraject.
De praktische hulp, ook coaching vestiging genoemd, wordt gekenmerkt door vele praktische activiteiten ten aanzien van wonen, zorg, werk, inkomen, verzekeringen, onderwijs en overige basisvoorzieningen en kennismaking met de lokale samenleving.
Voorbeelden van werkzaamheden zijn: assisteren bij verkrijgen van huisvesting, toegang tot inkomen en zorg en helpen bij de basisadministratie. Niet alleen wordt de assistentie die verleend wordt bij de diverse aanvragen zeer gewaardeerd door de statushouders,  maar ook de ondersteuning bij praktische zaken zoals inrichting van de woning.
Informatie over het inburgeringstraject en neutrale voorlichting over het inburgeringsaanbod wordt ook in deze fase gedaan. VluchtelingenWerk biedt daarnaast de statushouders in Zoetermeer praktische hulp bij het inschrijven voor een inburgeringscursus en het aanvragen van de DUO-lening, waar nodig.
Door statushouders in deze fase te helpen en ondersteunen met de praktische zaken heeft VluchtelingenWerk in Zoetermeer een belangrijke rol in het voorkomen van schulden. Wij gaan uit van de eigen verantwoordelijkheid van statushouders en stimuleren hun zelfredzaamheid. Bij het onderdeel Zelfredzaamheidsmatrix is hier meer over te lezen.

Stimuleren van participatie en  integratie, ook wel coaching integratie genoemd, is het begeleiden en coachen ten behoeve van een actieve en positieve inzet van de statushouder.  Kennis maken met de lokale (maatschappelijke) organisaties, zoals buurthuizen, vrijwilligersorganisaties, bibliotheek, verenigingen, clubs en welzijnsorganisaties maakt daar onderdeel van uit. Ook geven wij basale informatie over vrijwilligerswerk en betaald werk. De statushouders in Zoetermeer  willen, zodra  ze zijn gehuisvest, meteen aan de slag met het opbouwen van een nieuw bestaan en dit start na de huisvesting met (vrijwilligers-) werk en/of deelname aan activiteiten.  Dit alles draagt bij aan de participatie in de Nederlandse samenleving

Aanvullende Dienstverlening

In 2017 ontstond er ruimte om meer aandacht te hebben voor de behoeften van specifieke groepen zoals bijvoorbeeld AMV-ers maar ook vrouwelijke statushouders die in het kader van gezinshereniging in Zoetermeer gehuisvest worden. We bemerken bijvoorbeeld dat deze statushouders niet altijd goed weten hoe zaken in Nederland en Zoetermeer zijn georganiseerd. Dat vinden we bij VluchtelingenWerk een zorgelijke ontwikkeling en daarom worden regelmatig extra themabijeenkomsten voor Syrische en Eritrese statushouders/gezinnen georganiseerd die net in Zoetermeer zijn gehuisvest. Beroepskrachten uit het onderwijs en gezondheidszorginstellingen e.d. zijn in 2017 uitgenodigd en er werden organisaties bezocht. Tevens werden praktische workshops, zoals ‘internetbankieren’ georganiseerd.

Trajectbegeleiding ex-AMV-ers: Jongeren zijn kwetsbaar. Alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV-ers) zijn zo mogelijk nog kwetsbaarder. AMV-ers vormen een speciale groep jongeren die gevlucht zijn met achterlating van hun ouders, broers en zussen. De specifieke kwetsbaarheid van deze jongeren vraagt om opvang in een veilige en aandacht volle omgeving en intensieve begeleiding Ze hebben vaak een lange en zware tocht achter de rug en voelen zich nog sterk verbonden met het land van herkomst en met de achterblijvers die verwachten dat zij hem/haar na kunnen reizen. Dat geeft naast mogelijke trauma's ook nog extra stress. De complexiteit van de Nederlandse maatschappij en de bureaucratie waarmee ze voor het eerst van hun leven te maken krijgen dragen hier ook aan bij.
Zodra AMV-ers 18 jaar worden, worden zij ex-AMV-ers genoemd.  Bij VluchtelingenWerk in Zoetermeer zijn de ex-AMV-ers afgelopen jaren op maatschappelijk gebied begeleid door de vrijwilligers van het team Coaching Vestiging . Echter, het werd steeds duidelijker dat deze jongeren specifieke vragen en problemen hebben, waardoor het noodzakelijk is om ervoor te zorgen dat er meer begeleiding op maat komt. Zo zijn er veel ex-AMV jongeren die onvoldoende vaardigheden hebben om de financiën op orde te krijgen en te houden, hierdoor ontstaan snel schulden. Ook zijn er zorgen over schooluitval, psychische gesteldheid, problematisch middelengebruik en diverse andere problemen bij deze jongeren. De begeleiding van ex-AMV-ers door VluchtelingenWerk bestaat uit begeleiding op maat met o.a. als  doel  het vergroten van de zelfredzaamheid van de jongeren en het opbouwen van een gezond netwerk. Ook is het van belang dat VluchtelingenWerk Zoetermeer zwaardere problematiek signaleert en statushouders  tijdig  toe leidt naar passende hulpverlening.

Om de begeleiding op maat voor deze jongeren beter te kunnen uitvoeren is  er een trajectbegeleider aangesteld. Deze trajectbegeleider heeft 16 uur per week de tijd om de trajecten te bewaken van extra kwetsbare ex-AMV-ers. De trajectbegeleider werkt nauw samen met een team van maatschappelijk begeleiders (vrijwilligers) dat zich speciaal richt op de ex-AMV-ers  en nauw samenwerkt met andere organisaties in het werkveld.

Participatieverklaringstrajecten

Als gevolg van de wijziging van de Wet Inburgering moeten nieuwkomers die op of na 1 oktober 2017 inburgeringsplichtig zijn, deelnemen aan een participatieverklaringstraject en de participatieverklaring ondertekenen. Dit nieuwe onderdeel van het inburgeringsexamen moeten zij afronden binnen een jaar na hun eerste huisvesting in een gemeente.
Het participatieverklaringstraject bestaat minimaal uit een inleiding in de Nederlandse kernwaarden en de ondertekening van de participatieverklaring. Via dit traject laten gemeenten nieuwkomers kennis maken met de rechten en plichten en de fundamentele waarden van de Nederlandse samenleving. Het traject in Zoetermeer, dat in totaal 8 workshops beslaat, wordt door VluchtelingenWerk in samenwerking met Piezo en de gemeente georganiseerd.
Het traject wordt afgesloten met het ondertekenen van een verklaring waarmee de nieuwkomer verklaart van de waarden en spelregels van de Nederlandse samenleving kennis te hebben genomen en deze te respecteren.

VluchtelingenWerk Zoetermeer biedt in opdracht van de gemeente 5 van de 8 workshops in het kader van de participatieverklaringstrajecten aan. In deze workshops wordt aan nieuwkomers informatie gegeven over de thema’s Gezondheidszorg, Wonen in Zoetermeer, Financiën en een Rondje door Zoetermeer waarbij diverse belangrijke zorgpunten  worden bezocht.  In 2017 hebben 11 verschillende groepen statushouders het gemeentelijke Participatieverklaringstraject doorlopen. De deelnemers waren van Syrisch, Somalisch, Irakese en Eritrese afkomst.

In mei 2017 werd een van deze trajecten afgesloten voor een Syrische groep statushouders door de Wethouder Vugs in Zoetermeer!

Inburgering

Inburgeraars kunnen bij VluchtelingenWerk Zuidwest-Nederland terecht voor taallessen en de voorbereiding op het inburgerings- (inclusief alfabetisering) en het staatsexamen NT2. Door onze ruime ervaring met vluchtelingen weten we als geen ander hoe belangrijk de voorbereiding op het inburgeringsexamen is. We bieden daarom een inburgeringstraject op maat.
VluchtelingenWerk organiseerde het inburgeringsaanbod (alfabetiserings-, inburgerings- of staatsexamenlessen) in veel gemeenten in Zuid-Holland en Zeeland voor het vierde jaar op rij in samenwerking met NLtraining. Op de leslocaties zijn teamleiders Inburgering werkzaam. Zij kennen de cursisten en bieden een intensieve begeleiding. Hierdoor kunnen diverse problemen worden voorkomen. Zo is er goed zicht op de inburgeringstermijnen en kunnen verlengingen op tijd worden aangevraagd en boetes worden voorkomen. Er wordt gestreefd naar een uitstroom op een zo hoog mogelijk niveau.
Cursisten krijgen een persoonlijke taalcoach – een vrijwilliger van VluchtelingenWerk. Met die coach kunnen zij extra oefenen. Tijdens de klassikale lessen is een vrijwillige klassenassistent actief voor extra begeleiding en aandacht.

  • 90 cursisten

In de gemeente  Zoetermeer  is de inburgering in 2017 verzorgd door Taalpartner, Sucess4All en Totaal Inburgering. Ook VluchtelingenWerk was in Zoetermeer betrokken bij het inburgeringsaanbod.  90 cursisten hebben bij ons een inburgeringstraject gevolgd in 2017. Hiervan was de verhouding man/vrouw redelijk gelijk: bij de Eritrese inburgeraars lag het aantal van met name jonge vrouwen wat hoger dan het aantal mannen.
De cursisten komen uit diverse landen zoals Eritrea en Syrië, maar daarnaast ook uit Somalië, Iran, Afghanistan en Irak.

Ons team in Zoetermeer

  • 41 vrijwilligers

Het team in Zoetermeer bestaat uit 41 enthousiaste vrijwilligers verdeeld over 2 locaties. 21 maatschappelijke begeleiders (waarvan 5 vertalers), 3 begeleiders huisvesting, 3 stagiaires, 6 begeleiders Participatie en 3 juridische begeleiders. Zij worden aangestuurd door twee parttime teamleiders. In het 3e kwartaal zijn er 3 teamleiders en een administratief medewerker vertrokken en is een parttime teamleider aangenomen. Voor extra ondersteuning is tijdelijk de senior teamleider Gouwestreek parttime ingezet in Zoetermeer.
In 2015 en 2016 was de vluchtelingenproblematiek zeer actueel en uitgebreid belicht in de media. Het gevolg hiervan was dat er veel aanmeldingen kwamen voor vrijwilligerswerk bij VluchtelingenWerk. In 2017 waren er minder belangstellenden die zich hebben aangemeld voor de diverse vrijwilligersfuncties bij  VluchtelingenWerk. Omdat er nog steeds behoefte is aan vrijwilligers  is in het najaar van 2017 nog actiever de samenwerking gezocht met onder andere het VIP (vrijwilligersinformatiepunt).

VluchtelingenWerk Zoetermeer maakt deel uit van de stichting VluchtelingenWerk Zuidwest-Nederland. Klik op de afbeelding voor het Jaarverslag van de stichting.