Gevlucht in de jaren 90

De hevige burgeroorlog in Bosnië is één van de oorlogen die uitbreken als gevolg van het uiteenvallen van Joegoslavië. Miljoenen mensen raken ontheemd. Net als vele Kroaten en Serviërs, vinden uiteindelijk 25.000 Bosniërs bescherming in Nederland.
placeholder

Oorlog in Joegoslavië

Als gevolg van de oorlog in Joegoslavië, zoeken begin jaren 90 veel Bosnische, Kroatische en Servische vluchtelingen bescherming in Europa. Het aantal asielaanvragen in Nederland stijgt, de asieldossiers stapelen zich op en de opvang raakt verstopt. Toch zijn de Joegoslaven maar een deel van het verhaal, zegt Leo Lucassen, hoogleraar aan de Universiteit Leiden en directeur Onderzoek van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis: 'Vier op de vijf vluchtelingen kwamen in die jaren uit landen als Iran, Irak, Afghanistan en Somalië. Uit nood en ter ontmoediging kwamen asielzoekers in grote, sobere asielzoekerscentra (azc's) terecht en moesten daar ellenlange procedures volgen.'

Gastgezinnenproject van VluchtelingenWerk

Het aantal asielzoekers is nog nooit zo hoog geweest. Meer azc's openen hun deuren, maar die blijken niet toereikend: de opvang raakt verstopt. In de zomer van 1993 schrikt Nederland op van de beelden van asielzoekers die de nacht doorbrengen in maïsvelden. Vanwege het gebrek aan opvangplaatsen en onder druk van de overheid, start VluchtelingenWerk een jaar lang het gastgezinnenproject: vluchtelingen worden tijdelijk ondergebracht bij Nederlandse families.

Warme welwillendheid

Guust Gerolt, gastgezin-coördinator van VluchtelingenWerk: 'De schrijnende beelden op de televisie misten hun uitwerking niet. Sommige mensen lieten voor veel geld hun garage verbouwen en isoleren. Natuurlijk kwam het hier en daar tot een voortijdige beëindiging, door het gebrek aan privacy of door cultuurverschillen, maar in veel gevallen gingen het prima en hebben gastgezin en gast de hele rit uitgezeten. De warmte en welwillendheid van de Nederlanders die gastgezin wilden zijn zal ik nooit vergeten.'

Actie tegen de wachttijden

Duizenden asielzoekers wachten in de jaren die volgen tijdenlang op hun gesprekken met de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Justitie trekt extra ambtenaren aan om de achterstanden weg te werken. Voor vrijwilligers van VluchtelingenWerk betekent dit dat er een recordaantal van deze zogenoemde nader gehoren moet worden voorbereid, bijgewoond en nabesproken. In 1996 voert VluchtelingenWerk actie tegen de lange wachttijden: 'Asielzoekers laat ze niet zitten; 6 maanden is de limiet!'